Home » Zorg kan beter zorgen

Zorg kan beter zorgen

:sman Uit het FD van 27 augustus begrijp ik dat het maar slecht gesteld is met de zorg. Op de opiniepagina schrijft een adviseur dat hij tijdens een gedwongen verblijf in een ziekenhuis een lijstje heeft opgesteld ten behoeve van de bedrijfsleiding met maarliefst ruim 400 verbeterpunten. Dat was tien jaar geleden en nog is er niet veel verbeterd, aldus de schrijver. Iemand die zoveel problemen kan benoemen verdient aandacht.

Het betoog

Uit de 458 verbeterpunten weet de auteur er één te noemen die de kern van het probleem vormt. Het kan veel efficiënter, want de huidige zorginstellingen zijn “blackboxen”, die veel te veel geld verslinden. Het antwoord dat hij formuleert is meer specialiseren op minder Diagnose Behandel Combinaties. Ziekenhuizen moeten niet meer alle DBC’s aanbieden, want dat levert te veel onbeheersbare processen op. Patiënten zonder spoedeisende hulpvraag kunnen en willen best verder reizen naar een gespecialiseerd ziekenhuis voor hun specifieke klachten.

Het probleem

Er zitten nogal wat verbeteringen in het betoog van deze auteur. Ik zal een poging ondernemen om ze afzonderlijk te vermelden. Kosten: Zorg kost per definitie te veel als men zoekt naar kostenbesparing, anders zou het eigen werk (van de adviseur) zinloos zijn. Efficiëntie: Kosten besparen door efficiënter werken. Breng meer eenheid in de processen en streep de inefficiënte (tijdrovende) handelingen eruit. Beheersbaarheid: De processen moeten zo zijn ingericht dat iedereen weet hoe het moet en dat er toezicht op gehouden kan worden. Maakbaarheid: Dat wat de deskundige bedenkt als efficiënt proces, moet één op één worden doorgevoerd. Zonder deze voorwaarde komen er ongetwijfeld weer lacunes in het systeem, waardoor het verwachte resultaat uitblijft of zelfs tegengesteld wordt (en de adviseur faalt). En tenslotte éénheid: Het streven naar zo min mogelijk variatie om zaken te vereenvoudigen en beheersbaar te houden.

Het andere probleem

Als ik zelf in een zorginstelling verblijf, verbaas ik me ook over de ineffectiviteit van de verschillende handelingen. Vooral als verschillende specialismen van elkaar afhankelijk zijn, blijkt afstemming moeizaam te verlopen. De specialismen zelf zijn uiterst efficiënt, kennen goede doorlooptijden en verlopen zo goed als foutloos. Maar wanneer u als patiënt een “rondje” ziekenhuis moet maken, is het verstandig om de zorgverleners een handje te helpen door zelf een stuk van de afstemming te doen. U neemt (indien mogelijk) uw “status” ter hand, bedenkt welke afdelingen u allemaal moet bezoeken, welke gegevens deze mensen nodig hebben van de andere afdelingen en maakt afspraken in de “logische” volgorde, zodat u in één keer het rondje kan lopen. Dit vereist enige ervaring, maar na een paar keer wordt u er bedreven in en het spaart veel tijd. Ik heb het zien gebeuren.

Het zorgsysteem zelf is, alle automatisering ten spijt, hiertoe niet in staat. De materie is te complex om in één systeem te kunnen vangen, waardoor er mensen nodig zijn om de behandeling te coördineren. Bovendien zijn de afdelingen in een zorginstelling met name verantwoordelijk voor hun eigen resultaten, waardoor het geheel resultaat, van de hele instelling, naar de achtergrond verschuift. Het zal een beetje van de bedrevenheid van uw specialist afhangen hoe doortastend u zelf moet optreden.

Diagnose Behandel Combinatie

Het idee van de Diagnose Behandel Combinatie maakt de coördinatie niet gemakkelijker, in tegenstelling tot waarvoor het bedacht was. Een behandeling moet passen in de DBC en mag geen afwijkingen vertonen. Voor een patiënt die net niet in de DBC past, zou dan eigenlijk een nieuwe DBC moeten worden gemaakt of de DBC die er het meest op lijkt moeten worden gebruikt. Op die manier ontstaan vreselijk veel definities (artikelnummers) van mogelijk voorkomende behandelingen, want ieder mens blijft uniek. Dat is een grond voor ellenlange discussies over DBC’s, waar nooit een afdoende antwoord op zal komen.

Dit komt voort uit de wens om een stuk van de verantwoordelijkheid uit handen te nemen van de specialist en die verantwoordelijkheid te automatiseren met behulp van een systeem. Het systeem is immers betrouwbaar (éénheid van behandeling, afrekenbaar, controleerbaar, transparant) en de specialist blijft een mens die fouten kan maken of een eigen interpretatie erop na kan houden.

De oplossingen

Het idee om meer te specialiseren komt voort uit de gedachte om het aantal DBC’s sterk te reduceren en de zaken te vereenvoudigen. De zorgverleners kunnen dan meer routinematig te werk gaan en zullen minder worden afgeleid door uitzonderingen. Het werk is te vangen in gedetailleerde werkinstructies, die stap voor stap beschrijven hoe het zou moeten gebeuren. Dit idee werkt heel goed in productiecentra waar standaardproducten worden vervaardigd. Helaas zijn mensen en hun kwalen nog steeds geen standaardproducten waardoor de uitzondering eigenlijk meer de regel is. Iedereen is nu eenmaal anders. Het idee is een versterking van de verbeteringen die al geruime tijd worden doorgevoerd in zorginstellingen en is derhalve niet nieuw. Het is alleen een bevestiging van het gegeven dat de voorgestelde resultaten vooralsnog uitblijven, waardoor nogmaals en liefst met meer kracht hetzelfde doorgevoerd zou moeten worden.

Een bijkomend nadeel van deze werkwijze is dat er stelselmatig ruimte wordt ontnomen aan zorgverleners om een behandeling in te zetten die naar hun inschatting voor de patiënt het meest adequaat is. De behandeling moet passen, niet alleen in het eigen systeem, maar ook bij het aanbod van andere afdelingen. De patiënt, die in deze context het meest flexibel is, moet zich aanpassen aan het aanbod en desnoods verschillende zorginstellingen gaan bezoeken om de behandeling compleet te maken. Verdere inzet op specialisatie en standaardisatie, zal deze ontwikkeling versterken. Er ontstaat daardoor meer behoefte aan managers, die de gaten in de coördinatie moeten vullen. Dat is al gaande, getuige het gegeven dat het aantal managers in Nederland als percentage van de beroepsbevolking sterk stijgt.

Ik ben geen zorgverlener, dus ik kan het onmogelijk vanuit die context bekijken. Maar als er werkelijk een besparing op zorg mogelijk zou zijn, dan is hij mijns inziens te vinden in betere afstemming tussen verschillende specialismen. Dat vraagt om een holistische benadering, die vanuit het geheel bekijkt hoe een zorgaanbod eruit ziet en waar de patiënt effectief mee geholpen zou zijn. De interne benadering, die slechts kijkt hoe er op het huidige aanbod bespaard kan worden, levert wellicht op korte termijn een efficiëntie voordeel, maar zal op de lange termijn de kwaliteit van de dienstverlening zo sterk onder druk zetten dat de klanten zich niet meer geholpen voelen.

3 comments

  1. Hendrie Verwegen says:

    je hebt gelijk, ik heb slechts 3 jaar in dit soort zorg gezeten en verbaasde me over het feit dat, simpel gezegd, geld steeds belangrijker werd en dat dit ten koste ging van waar het eigenlijk om gaat, de mensen. Maar dan zowel over de zorgvragers als over de zorgverleners en met name, wat de laatste groep betreft, over de mensen op de werkvloer.
    groet
    Hendrie

  2. Theo Muller says:

    Graag wijs ik op het recent verschenen boek “We zijn de klos” van de insider, want ervaren internist, filosoof en biotechnoloog ,Wim Huppes.
    Hij constateert ondermeer verstikkende regelgeving, een lappendeken van adviesorganen, koepelorganisaties en belangenverenigingen.
    Voorts monopolistische afspraken over prijs en vooral: van hogerhand opgelegde targets die koste wat het kost gehaald moeten worden.
    Als klap op de vuurpeil de constatering dat 30% van het budget op gaat aan administratieve kosten. Over wantrouwen in deskundigen gesproken.

  3. dhr.S.Krahmer says:

    Ik ben na een operatie van j.l. 29 sept. tot 30-sept.een dag in het nieuwe Orbis zkhs Sittard opgenomen geweest en heb ervaren dat het beter gesteld kon zijn met het op tijd verstrekken van de maaltijden als je diabetes-patient bent.
    In de ochtend omstreeks 07.45 u, moest ik vragen naar mijn ontbijt, omdat ik vlgs schema insuline wilt spuiten i.c.m.tijdig eten.
    Van de voedingsassistente kreeg ik te horen dat het ontbijt pas om 08.30 u verstrekt werd wgs bezuiniging op personeelskosten.
    Ik vind niet dat zoiets mag gebeuren in een zieken huis, waar genoegzaam bekend is dat de bouwbegroting ver overschreden werd door overdadige luxe en waar mensen niet om verzocht hebben. Ik vind dat de directie op de verpleegafdeling niet mag bezuinigen op personeel ten koste van de zorgkwaliteit van patienten.
    Dit wilde ik even kwijt en voor de rest was ik wel tevreden over de geneeskundige zorg.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *