Home » Organiseer uw eigen weerstand

Organiseer uw eigen weerstand

:boss “Als er geen weerstand is, verandert er niets”, hoor ik de verandermanager zeggen. Hij bedoelt te zeggen dat als mensen niet protesteren er eigenlijk niets nieuws onder de zon is. Eigenlijk zit hij een beetje te wachten op de reacties, want het vormt voor hem de bevestiging dat hij goed bezig is en dus iets bereikt. Jammer in dit verhaal is dat weerstand wordt gezien als een natuurlijke reactie op verandering. Dat klopt in het geval van deze verandermanager ook wel, want hij doelt op de gestuurde verandering, waar niemand op zit te wachten.

De bedoelde weerstand is een beetje de self fulfilling prophecy. Je verwacht iets, doet iets en je verwachting komt uit, ook als die ongewenst is. Watzlawick zei dat als je hetzelfde doet, de uitkomst ook waarschijnlijk hetzelfde zal zijn. Beide principes worden weer mooi gecombineerd door Weick, die zei dat je het pas gaat begrijpen als je het doet (of zegt). Johan Cruyf gaat het pas zien als ie het doorheeft en bedoelt eigenlijk hetzelfde, zonder echt een filosofische achtergrond te hebben.
In sociale processen werkt dit principe keihard en zeer doeltreffend. Je kan bij wijze van spreken een hele gemeenschap op de kast jagen met een simpele opmerking en aan de andere kant in een keer, ook met een simpele opmerking, de angel eruit trekken. Ik hoef niet uit te leggen hoe dat werkt, want de meesten van ons voelen dat prima aan.

Er is echter ook nog een niet gestuurde, natuurlijke verandering. Dat is geen revolutie, maar evolutie. Dat is een voortdurend proces dat niet te stoppen, maar wel te beïnvloeden is. We zijn daar allemaal aan onderhevig, want iedereen zal uiteindelijk moeten toegeven dat hij zich in de laatste 10 jaar wel iets heeft ontwikkeld. Dat principe is ook te gebruiken om bij te sturen.
Je doet dat door subtiele wijzigingen, binnen je macht, aan te brengen in de omgeving waardoor binnen de geldende kaders hier op gewenste wijze op gereageerd zou moeten worden. De simpelste voorbeelden vinden we in dagelijks gedrag. Als mensen bij de deur staan te roken (omdat het nu eenmaal binnen niet meer mag) en daar de peuken op de grond gooien, is het plaatsen van een afvalbak veelal voldoende om het peukenprobleem op te lossen. Bij gebrek aan bak gooien we het op de grond, maar indien de keuze daar is slaat het al snel door naar het gewenste gedrag. uitzonderingen bevestigen de regel. Het rookprobleem daarentegen lost u niet op.

U hoeft dan geen briefje op te hangen met normerende teksten,  bonnen en of kaarten uit te delen, ook geen vergadering te beleggen om het rookgedrag te bespreken, of een algeheel rookverbod in te stellen. Nee, allemaal niet nodig. Afvalbak, emmer met zand of water, of nog iets anders van die strekking lost gewoon het probleem op. Voor de slimmerds onder ons, omgekeerd werkt het principe niet en zeker niet als het om verslavingen gaat. Het weghalen van de asbak stopt de roker niet van het roken, maar laat hem zijn peuk op de grond gooien. u bent gewaarschuwd.  Het verplaatsen van de bak werkt overigens weer heel adequaat om de roker te verplaatsen. Ziet u hoe subtiel die dingen liggen?

Terug naar de weerstand. Die vinden we namelijk lekker, denk ik. Veel te vaak zie ik het “afvalbak” probleem uitmonden in grote conflicten over hoe het hoort. Meestal is er één persoon die de toon aan probeert te geven en daarop weerstand ontvangt. Hij/zij denkt dan goed bezig te zijn, omdat de boodschap is overgekomen, maar het gewenste doel wordt niet bereikt. Peuken liggen nog steeds op de grond. Geloof me; dit kan werkelijk escaleren tot cameratoezicht om de notoire peukengooier op heterdaad te betrappen en er dan iets aan te doen. “We moeten een voorbeeld stellen” wordt er dan gezegd. Hoe verder dit proces vordert, hoe leuker het wordt om lekker recalcitrant je peukje op de grond te gooien. Misschien nog wel leuker om hem onder de ruitenwisser van je baas te stoppen, wie zal het zeggen?

Ik zie ook mensen nog veel subtieler weerstand maken. Ze gaan dan in gesprek met een gemeenschap, doen net alsof ze luisteren en komen dan plots als een konijn uit een hoge hoed met het eigen idee, zetten dat kracht bij en beweren dat de gemeenschap ermee ingestemd heeft. Als er iets is waar mensen een hekel aan hebben, dan is het om als excuus gebruikt te worden voor een idee dat ze niet onderschrijven. De weerstand is dan ook definitief een feit en heeft helemaal niets te maken met weerstand tegen veranderen. De loopgraven oorlog is geboren en zal op het scherpst van de snede worden uitgevochten. Niet omdat ze niet willen veranderen, maar veel meer omdat ze de truuk doorhebben. Dat verhaal gaat meer over macht dan weerstand, maar geeft wel een verklaring voor de 70% falende verander trajecten.

Wees daarom altijd helder met intenties. Als je niet van plan bent om iets te gaan doen met de ideeën van mensen, hoef je er ook niet naar te vragen, ook niet om “draagvlak te creëren”. Nog steeds wordt veel tijd verspild aan dit soort schaamlap projecten, waarvan na verloop van tijd blijkt dat het zinloos is geweest. Houd elkaar niet bezig met die onzin, maar ga in gesprek waar het werkelijk over gaat. De weerstand zal echt minder zijn als u de mensen weet te betrekken in nut en noodzaak. Er is wel lef voor nodig, dat geef ik toe, maar op termijn loont het zich dubbel en dwars. En ehhhm ehhhh, als u denkt dat uw intenties wat lastig uit te leggen zijn, moet u ze wellicht bijstellen.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *