Het is u waarschijnlijk wel bekend, de dagelijkse portie reclame in de gedrukte media, op gevels, bushaltes, stations, en luchthavens, op radio en televisie, via websites en niet te vergeten spam in de mailbox. Alles bij elkaar is dat een miljardenindustrie, die er enkel op gericht is (aankoop)gedrag te beïnvloeden. Sommige producten zien we daar nooit en andere juist opvallend veel. Voor enkele producten, zoals tabak zijn zelfs verboden ingesteld omdat het bewezen slecht wordt geacht voor de volksgezondheid. Heineken is één van de grondleggers geweest van de marketing voor bier. De geniale campagnes hebben het bedrijf op een ongekende positie gebracht in de biermarkt. Marketing loont aantoonbaar.

Maar is de marketingboodschap altijd juist? Nee, zeker niet, want het is de gewenste boodschap van de fabrikant, die er veel geld voor over heeft om die boodschap de wereld in te krijgen. Dat wil niet zeggen dat de boodschap altijd onjuist is, maar de kans dat we een iets verdraaide werkelijkheid krijgen voorgeschoteld, wordt groter naarmate het belang groter wordt. Er wordt ook handig gebruik gemaakt van bekende beelden, zoals een acteur in een witte jas, waarvan de indruk bestaat dat het een wetenschapper is. Het is geen wetenschapper, maar dat wordt ook niet beweerd, dus worden er geen onwaarheden verkocht. Denk ook aan de blije gezichten bij de Frisia financieringen. Alsof je er zo blij mee moet zijn dat je iedere maand te veel rente mag betalen?! Of de bewust foute Nederlandse nasynchronisatie, die de indruk wekt dat het product wereldwijd populair is. De extreem stalend witte tanden mogen we natuurlijk niet vergeten. Ook in taal worden deze misleidingen uitgenut: “Kenners kiezen”. Wie zijn dan de “kenners” kunnen we die kennen en kunnen we daar navraag doen of het echt zo is?  Het zijn maar voorbeelden. We kunnen helaas wel vaststellen dat er dagelijks een ongezonde portie list en bedrog voorbij komt, van een orde waarvan we niet mogen zeggen dat het leugens zijn, maar waarheden zijn het net zo min.

Het is dus allemaal wettelijk toegestaan, zolang er maar geen bewezen leugens worden verkocht. En daar komen we in het grote grijze gebied van de marketeer. We gaan door de wereld van de feiten, beweringen en waarschijnlijkheden, of iets wetenschappelijk is aangetoond en of weerlegd en of de wetenschappers het er zelf wel over eens zijn. Voor veel van deze zaken bestaat helemaal geen bewijs en komt het er eenvoudigweg op neer dat het waarheidsgehalte gelijk is aan de hoeveelheid mensen die het geloven. Tel daarbij de kracht van de herhaling (als je het maar vaak genoeg hoort, zal het wel waar zijn) plus de macht van de aandeelhouder en daar is de verklaring voor de samenhang in marketing inspanning en leugens. Mijn vader zei altijd al dat er tenminste iemand beter van wordt en dat is in dit geval ook zo. Is het niet de consument, dan wel de fabrikant en in het ergste geval alleen de marketeers en media magnaten. “Ik ben toch niet gek”

De bedoelde weerstand is een beetje de self fulfilling prophecy. Je verwacht iets, doet iets en je verwachting komt uit, ook als die ongewenst is. Watzlawick zei dat als je hetzelfde doet, de uitkomst ook waarschijnlijk hetzelfde zal zijn. Beide principes worden weer mooi gecombineerd door Weick, die zei dat je het pas gaat begrijpen als je het doet (of zegt). Johan Cruyf gaat het pas zien als ie het doorheeft en bedoelt eigenlijk hetzelfde, zonder echt een filosofische achtergrond te hebben.
In sociale processen werkt dit principe keihard en zeer doeltreffend. Je kan bij wijze van spreken een hele gemeenschap op de kast jagen met een simpele opmerking en aan de andere kant in een keer, ook met een simpele opmerking, de angel eruit trekken. Ik hoef niet uit te leggen hoe dat werkt, want de meesten van ons voelen dat prima aan.

Er is echter ook nog een niet gestuurde, natuurlijke verandering. Dat is geen revolutie, maar evolutie. Dat is een voortdurend proces dat niet te stoppen, maar wel te beïnvloeden is. We zijn daar allemaal aan onderhevig, want iedereen zal uiteindelijk moeten toegeven dat hij zich in de laatste 10 jaar wel iets heeft ontwikkeld. Dat principe is ook te gebruiken om bij te sturen.
Je doet dat door subtiele wijzigingen, binnen je macht, aan te brengen in de omgeving waardoor binnen de geldende kaders hier op gewenste wijze op gereageerd zou moeten worden. De simpelste voorbeelden vinden we in dagelijks gedrag. Als mensen bij de deur staan te roken (omdat het nu eenmaal binnen niet meer mag) en daar de peuken op de grond gooien, is het plaatsen van een afvalbak veelal voldoende om het peukenprobleem op te lossen. Bij gebrek aan bak gooien we het op de grond, maar indien de keuze daar is slaat het al snel door naar het gewenste gedrag. uitzonderingen bevestigen de regel. Het rookprobleem daarentegen lost u niet op.

U hoeft dan geen briefje op te hangen met normerende teksten,  bonnen en of kaarten uit te delen, ook geen vergadering te beleggen om het rookgedrag te bespreken, of een algeheel rookverbod in te stellen. Nee, allemaal niet nodig. Afvalbak, emmer met zand of water, of nog iets anders van die strekking lost gewoon het probleem op. Voor de slimmerds onder ons, omgekeerd werkt het principe niet en zeker niet als het om verslavingen gaat. Het weghalen van de asbak stopt de roker niet van het roken, maar laat hem zijn peuk op de grond gooien. u bent gewaarschuwd.  Het verplaatsen van de bak werkt overigens weer heel adequaat om de roker te verplaatsen. Ziet u hoe subtiel die dingen liggen?

Terug naar de weerstand. Die vinden we namelijk lekker, denk ik. Veel te vaak zie ik het “afvalbak” probleem uitmonden in grote conflicten over hoe het hoort. Meestal is er één persoon die de toon aan probeert te geven en daarop weerstand ontvangt. Hij/zij denkt dan goed bezig te zijn, omdat de boodschap is overgekomen, maar het gewenste doel wordt niet bereikt. Peuken liggen nog steeds op de grond. Geloof me; dit kan werkelijk escaleren tot cameratoezicht om de notoire peukengooier op heterdaad te betrappen en er dan iets aan te doen. “We moeten een voorbeeld stellen” wordt er dan gezegd. Hoe verder dit proces vordert, hoe leuker het wordt om lekker recalcitrant je peukje op de grond te gooien. Misschien nog wel leuker om hem onder de ruitenwisser van je baas te stoppen, wie zal het zeggen?

Ik zie ook mensen nog veel subtieler weerstand maken. Ze gaan dan in gesprek met een gemeenschap, doen net alsof ze luisteren en komen dan plots als een konijn uit een hoge hoed met het eigen idee, zetten dat kracht bij en beweren dat de gemeenschap ermee ingestemd heeft. Als er iets is waar mensen een hekel aan hebben, dan is het om als excuus gebruikt te worden voor een idee dat ze niet onderschrijven. De weerstand is dan ook definitief een feit en heeft helemaal niets te maken met weerstand tegen veranderen. De loopgraven oorlog is geboren en zal op het scherpst van de snede worden uitgevochten. Niet omdat ze niet willen veranderen, maar veel meer omdat ze de truuk doorhebben. Dat verhaal gaat meer over macht dan weerstand, maar geeft wel een verklaring voor de 70% falende verander trajecten.

Wees daarom altijd helder met intenties. Als je niet van plan bent om iets te gaan doen met de ideeën van mensen, hoef je er ook niet naar te vragen, ook niet om “draagvlak te creëren”. Nog steeds wordt veel tijd verspild aan dit soort schaamlap projecten, waarvan na verloop van tijd blijkt dat het zinloos is geweest. Houd elkaar niet bezig met die onzin, maar ga in gesprek waar het werkelijk over gaat. De weerstand zal echt minder zijn als u de mensen weet te betrekken in nut en noodzaak. Er is wel lef voor nodig, dat geef ik toe, maar op termijn loont het zich dubbel en dwars. En ehhhm ehhhh, als u denkt dat uw intenties wat lastig uit te leggen zijn, moet u ze wellicht bijstellen.

Vandaag berichtte Nu.nl dat er minder straling komt uit de ontplofte kernreactor, nadat de exploitant van de centrale had laten weten dat dit zo is. Dat is wel handig om naar buiten te brengen, al was het alleen maar om te voorkomen dat we  gaan denken Chernobyl II te hebben gemaakt, terwijl het zeer wel aannemelijk is dat dat zo is. Daar in de Oekraïne is het gebied rond de oude ontplofte reactor onbewoonbaar voor mensen en een natuurreservaat geworden voor exotische dieren. Het schijnt zeker de moeite van een bezoek waard te zijn, alleen al om te zien wat de natuur zelf met zo’n gebied zou doen.

Verder berichtte hetzelfde nu.nl dat er wederom een amerikaanse bank miljardensteun nodig heeft om te overleven, ondanks de nu zeer ongelukkige subprime hypotheken. Dit in tegenstelling tot de berichten dat het helemaal zo slecht niet gaat met de economie of zelfs dat de boel weer opleeft. Wie wordt er hier nu bedrogen? Ik wil niet doemdenken, maar als ik lees dat de financiële sector in zijn eigen systeem niets heeft veranderd en alweer de bonussen zit te verdelen, dan verwacht ik nog wel een (minder) kleine correctie van buitenaf. Met andere woorden; we zijn er nog lang niet. Al denken we van wel.

Dit zijn een tweetal voorbeelden uit één dag nieuws. Geen voorbeelden zonder belangrijke consequenties overigens, maar wel voorbeelden die aantonen dat de stelling aardig opgaat: Ontkenning is de meest voorspelbare van alle menselijke reacties.

Die supermarkt bestaat. Kijk goed om u heen en u ziet een groot aantal mensen, die niet alleen beweren het te kunnen, maar daarbij ook claimen ervaring te hebben en succesvol geweest te zijn. We weten allemaal vanuit de onderbuik dat het niet klopt, maar we kopen deze dwaling maar al te graag door het beeld van zekerheid dat het verschaft. De cijfers spreken tegen, want maarliefst 70% van de geplande veranderingen behaalt niet het beoogde resultaat, maar dat wordt graag vergeten.

Hoe dat ontstaat mag duidelijk zijn. De manager in ons, hoopt stilletjes dat de wereld, in ieder geval voor het stukje dat hij beheerst, wel een beetje maakbaar is. Als dan blijkt dat hij zelf de oplossing niet kent, of te weinig ervaring heeft om het project te leiden, of in het ergste geval de oplossing wel kent, maar niet de kracht heeft om het door te drukken, zal er vast iemand zijn die het wel kan en wil. We denken dan eerder aan een eigen incompetentie, dan aan een onmogelijke opdracht, want die mag niet bestaan in een beheerste omgeving (lees maakbare wereld).

Wie ijzer met handen kan breken is een held. Zo ook in de verander-management wereld. Wie beweert een pasklare oplossing te hebben voor een complex probleem, is de man/vrouw die het kan. Als het probleem wordt gereduceerd tot een simpele constructie van een paar gegevens die we kunnen bevatten denken we het opgelost te hebben. Helaas is de praktijk weerbarstiger en laat een omgeving waarin alles met elkaar samenhangt zich niet vereenvoudigen tot een excel sheet, ook al zouden we dat willen.

Nog veel te vaak zie ik mensen zoeken naar iets wat niet bestaat, namelijk zekerheid over de (bedachte) toekomst. De manager ontleent er zijn beroep aan, hij stuurt namelijk de gang van zaken (lees toekomst) en controleert het verloop ervan (of de targets wel worden gehaald). Iemand die reëel in zijn vak staat, zal weten dat veel dingen gaan zoals ze gaan. Ook al ga je op je kop staan, de wereld draait door. Zelfs als je er helemaal niets meer aan doet, zal er weinig tot niets veranderen. Dat komt door de onderlinge samenhang van alle dingen. Als de natuur wordt verstoord, zal ze vanzelf een oplossing zoeken om het evenwicht te herstellen. Geen implementatie, van wat voor systeem dan ook, zal dat veranderen.

Wie tegen de natuur in probeert een bedachte situatie in stand te houden, zal merken dat hij daar steeds meer moeite voor moet doen. We noemen dat weerstand, maar feitelijk zijn het bedachte werkelijkheden, die niets met de realiteit te maken hebben en daarom meer en meer door mensen worden verworpen. Mensen voelen het in de onderbuik als ze met zinloze activiteiten bezig zijn die niets bijdragen aan het primaire proces. Ze vertonen dan geen weerstand, maar willen graag werk doen dat er iets toe doet.

Veranderen met de natuur mee, geeft veel meer wind in de zeilen. Wie aanvoelt waar zijn omgeving om vraagt, zal daar op in kunnen spelen en gebruik kunnen maken van de omstandigheden. Soms is een onaangename verrassing zelfs een uitgelezen kans om het beter te gaan doen, maar je moet het wel willen zien. Koop vooral geen pilletjes tegen de pijn, want veelal zijn dat placebo’s, die u alleen maar laten denken dat het beter wordt.

Bij kleine ondernemers in de categorie uitvinder, kunstenaar of creativeling ontstaat eigenlijk dezelfde constructie, met het verschil, dat zij de poen nu net even niet krijgen. Veelal door een gebrek aan status, positie, legitimatie of gewoon ondernemerstalent, ontstaat een klaagzang van afhankelijkheid. “Ik wil wel, maar ik kan niet, want zij…..” hoor je dan. Dit is koren op de molen van ambtenaren, die aanspraak willen maken op een bak subsidie (om hun eigen baan te verzekeren), die ze vervolgens (volgens het projectplan) gaan verdelen aan de kleine ondernemers. Het systeem houdt zichzelf in stand en schept aan beide kanten een noodzakelijke aanwezigheid. Knappe kop die daar nog iets van wil zeggen en in staat is om overeind te blijven na de stroom van argumenten (verbaal geweld) dat het systeem zal verdedigen. Hele volksstammen leven ervan en het afbreken staat gelijk aan broodroof. Dit alles onder de noemer innovatie(bevordering)

Mijn advies: kappen met die handel. We hebben een tekort aan buschauffeurs en de plantsoenen staan er ook droevig bij, dus voor iedereen is er wel een baan. De handigerds verzinnen wel weer een ander potje (ruif om uit te eten) waar ze aanspraak op kunnen maken. Voordat je het weet zit de innovatie expert ineens bij Corporate Governance en weet hij daar alles van..

Alternatief: Niet meer over zeuren en aan het werk gaan. Laat de ondernemers hun werk doen en verleid ze niet met allerhande zaken, die niets met hun business te maken hebben. Laatst had ik nog zo’n mooie discussie, dat ging over mensen die eerst de subsidie gingen binnenhalen, om dan pas te bedenken wat ze ermee konden

Er wordt wat af geïnnoveerd in dit landje, je moet het alleen willen zien. De echte framebreaking innovaties vinden altijd plaats buiten de gevestigde orde. Ze komen van ondernemers, die snappen wat ondernemen is, namelijk dat je klanten moet vinden die graag van je willen kopen, omdat je voor hen een probleem oplost. Er is werkelijk waar geen loonslaaf die je dat kan uitleggen of leren, want hij snapt het immers zelf niet. Dus stop maar met deze mensen verantwoordelijk maken voor het bevorderen van ondernemerschap. Stuur ze de markt op met een zak potloden, en laat ze niet terugkomen voordat de handel uitverkocht is. Dat is ondernemen.

En als we dan toch iets willen doen voor de categorie ondernemer, die het al moeilijk genoeg heeft, beloon hem dan, door hem de eerste drie jaar niet lastig te vallen. Wees blij met zijn keuze, dat hij zijn lot in eigen hand neemt en probeer hem vooral niet te betuttelen met regeltjes, die van de ondernemer een verkapte loonslaaf, maar dan zonder verzekering, maken.

Kortom niet bevorderen, maar stoppen met verhinderen.

Deze post ontstond in een discussie op Higherlevel.nl , het forum voor ondernemerschap en innovatie.

De dag dat de dollar valt… (update)
maandag 14 januari 2008 21:00 Nederland 2

Wat hebben topmodel Gisele Bündchen en blingrapper Jay-Z gemeen met megabeleggers als Jim Rogers en politici in Iran, Koeweit, Irak, Qatar en China? Twijfels over de dollar en een voorkeur voor de euro. Waarom? Voortschrijdend inzicht in het op handen zijnde drama getiteld: ‘de Dag dat de Dollar valt’. Die oorspronkelijk in november 2005 uitgezonden ‘preconstructie’ is zo langzamerhand waarheid aan het worden. Alle reden voor herhaling, in licht aangepaste vorm.

Leven we op een zeepbel? Kan de zwaar in de schulden geraakte Amerikaanse economie instorten en ons, Europeanen, meesleuren in een vrije val? Zijn de dagen van de dollar als wereldmunt geteld? En hoe realistisch is de angst voor een recessie zoals die van 1929?
 
In deze veelgevraagde update van de moderne klassieker ‘De Dag dat de Dollar valt’ wordt het doemscenario uitgewerkt dat de Amerikaanse economie instort, een optie die het afgelopen jaar door huizen- en kredietcrisis een stuk dichterbij lijkt gekomen.

Zie voor meer info en links de website van VPRO’s Tegenlicht.
Bekijk hier de volledige uitzending van 2005.
Bekijk hier de uitzending van 14 januari 2008

Waar de werkgevers zich in het overnamedebat beroepen op mondiaal denken en dit debat wegzetten als patriottistisch sentiment, beroepen dezelfde partijen zich op eenzelfde nationaal sentiment als het gaat om de beloning voor topbestuurders. Het verschil zou zich bevinden in de plaatsing van het hoofdkantoor van de
ondernemingen. Het aantrekken van toptalent zou te moeilijk worden, waardoor de hoofdkantoren zich moeten verplaatsen. Dat heeft natuurlijk niets te maken met het eigendom, want dat is een globale markt. Kennelijk zien deze mensen een verschil tussen de markt voor ondernemingen en de markt voor topbestuurders.

Natuurlijk wordt de politieke kleur ook aangehaald, alsof behoorlijk bestuur alleen vertegenwoordigd kan worden door socialisten. Hoe de marktdenkers zichzelf hier te kijk zetten hebben ze zelf niet eens in de gaten. Het is zo’n vreselijk logisch gevolg van het fenomeen “follow the money”, dat het niet eens bij de mensen opkomt dat er bij verschillende issues dezelfde argumenten worden gebruikt om een ander doel na te streven. Het uiteindelijke doel is een marktsysteem waarin geen overheid meer voorkomt, dat mag duidelijk zijn. In zo’n systeem kunnen de hoofdrolspelers zelf bepalen wat goed is en wie voor hen waardevol is, de rest blijft achter en kijkt ernaar. “De markt heeft het zo gewild”, wordt er dan gezegd, alsof de markt de allesomvattende alleenheerschappij zou moeten vertegenwoordigen.

Wat deze denkers vergeten is dat er een einde is aan het éénheidsdenken. Dit systeem, dat door deze mensen tot op de draad wordt verdedigd, kent een zelfvernietigend karakter. De gevolgen daarvan zijn al zichtbaar, maar kunnen tot op heden met veel kracht nog steeds worden onderdrukt. Die onderdrukking bestaat hieruit, dat tegengestelde geluiden stelselmatig niet worden gehoord. De geloofwaardigheid van die personen wordt direct onderuitgehaald, ofwel door het gebrek aan status of positie ofwel door de personen te verbinden met eigenbelang. Beide fenomenen zijn een direct gevolg van het heersende marktsysteem waarin alleen hooggeplaatste elite het voor het zeggen heeft, zonder daarbij een eigenbelang te vertegenwoordigen. Welnu, het marktsysteem heeft een eigenbelang en dat is zichzelf in stand houden, wat de prijs daarvoor ook mag zijn.

Wie gelooft dat dit goed is voor de hele economie, inclusief alle hongerlijdende bevolkingsgroepen elders op de wereld, doet eraan mee. Wie inziet dat ons marktsysteem vooral ons dient en niet de achtergestelden, durft eraan te twijfelen. Wie gelooft dat ons land is gebaat bij een mondiale markt, gelooft dat wij sterk
genoeg zijn om de mondiale marktkrachten te kunnen overwinnen. Wie gelooft dat nationale grenzen van belang zijn, gelooft dat de bedreigingen groter zijn dan de kansen. Wie gelooft dat de beste ideeën voor besturing alleen uit de top kunnen komen, gelooft in managementmodellen. Wie gelooft dat de mensen uiteindelijk de organisatie maken, gelooft in sociale verbanden.

Éénheidsdenken is armoedig denken. Het beperkt zichzelf tot het nastreven van dat wat bekend is en ondermijnt iedere vorm van vernieuwing. De managementliteratuur van de afgelopen tijd heeft, hoewel er uitzonderingen zijn, zich vooral bediend van dit éénheidsdenken. Efficiency modellen, marktsystemen, marketing tools, vormgeving en communicatie voeren de lijst aan. De zogenaamde best practices worden keer op keer herhaald, en bij gebleken falen extra kracht bijgezet omdat het niet zo kan zijn dat de best practice niet deugt. Het gevolg is een opeenstapeling van meer van hetzelfde, waardoor we nu bijvoorbeeld een discussie voeren over een “marktmeester” en vreselijk bang zijn voor “andere” invloeden en manieren van denken zoals bijvoorbeeld de Islam. Niet voor niets roepen er velen dat “ze zich moeten aanpassen”.

Corporate identity, wordt een steeds belangrijker issue. Dat gaat over wie je bent als bedrijf en wat je vertegenwoordigt. Dat gaat niet meer alleen over producten, maar impliceert ook de armoede die je indirect veroorzaakt door zelf flink te consumeren met bijvoorbeeld de beloning van je bestuurders en aandeelhouders. Hetzelfde geldt voor de afval die je produceert, het welzijn van werknemers, de grondstoffen die je verbruikt en het sociale klimaat dat je maakt vanwege het zakelijke belang.

In deze tijd van informatisering, wordt die informatie sneller zichtbaar en zijn de mensen in staat om zich op nieuwe manieren te informeren over bedrijven. Wat vroeger onzichtbaar bleef, is nu door een publicatie op een weblog ineens wereldnieuws. Dat is een compleet nieuwe machtspositie, de positie van de mensen, die de producten zouden moeten willen consumeren, als het tenminste van een “goed” bedrijf komt.

Zolang er nog mensen zijn die omkomen van de honger, gaat de stelling dat ruim 20 miljoen voor Rijkman Groenink redelijk is omdat de markt het zo heeft gewild, er bij mij echt niet in. Het is maar hoe mondiaal je het bekijkt.

Gelukkig zal de markt dit probleem oplossen, want tegenwoordig moet je naast een goede balans ook een goed verhaal hebben en niet alleen omdat de aandeelhouders dat willen. De mensen en daarmee bedrijven die te veel sturen op het eigen belang, komen automatisch in de knel met het “goede” verhaal. Hun resultaten zullen afnemen, omdat het verhaal door de omgeving niet wordt gewaardeerd en de aandeelhouders laten ze in de steek omdat de resultaten achterblijven.

Natuurlijke selectie is en blijft ijzersterk.

Haarlemmer olie is nog steeds te koop. Zowel het flesje met de beroemde geurende olie, maar ook de vele varianten probleem oplossers die doorgaan als panacee zijn volop verkrijgbaar. Het is zelfs bloeiende business. Pillen tegen hoofdpijn of brandend maagzuur vullen ‘s avonds het televisiescherm naast de vele varianten van geluksversnellers zoals snel en goedkoop lenen en vakanties. Als je lang genoeg kijkt naar de aanprijzende blije mensen op tv ga je echt geloven dat het werkelijke geluk te koop is (DigiD steekt er nu de draak mee). Iedere investering brengt je iets dichter bij hoe het eigenlijk zou moeten zijn en als je daar te hard voor moet werken koop je er een potje pillen tegen de hoofdpijn bij, toch?

Maar niet alleen consumenten zijn gevoelig voor Haarlemmer olie. Symptoombestrijding blijkt in de praktijk bij organisaties veruit de meest populaire variant te zijn om een probleem op te lossen. Zo kijken we vaak niet waarom iets niet gaat zoals we het bedacht hadden, maar proberen we de nadelige consequentie(s) op te lossen met een plan tegen de pijn. Natuurlijk zijn er voldoende aanbieders die een nauwkeurige inventarisatie hebben gemaakt waar de pijnen zich manifesteren en daar plannen op schrijven. Deze plannen vinden dan ook gretig aftrek en de economie vaart er wel bij. Ik noem een plan dat enkel symptomen bestrijdt “Haarlemmer Olie”. Het probleem blijft, alleen merk je er niet zo veel meer van, maar je moet er wel olie voor blijven gebruiken, steeds meer…..

Misschien ben ik nog niet duidelijk genoeg geweest in mijn woorden, dat zou kunnen. Voor alle duidelijkheid; Ik geloof niet in wondermiddelen, net zo min als organisatie modellen, die na het “uitrollen” alles oplossen.