het zuurste hiervan is, dat deze mensen veelal de grootste aanhangers zijn van de vrije markt, maar op het moment dat die markt zijn werk gaat doen een uitweg vinden, waardoor ze ongeschonden uit de strijd kunnen vertrekken. In vergelijking met de gewone man, die zijn hypotheek niet meer kan betalen of zijn spaarcenten kwijtraakt, is dat erg wrang.

Het onder curatele gestelde DSB werd verdacht van ongehoorde praktijken in de zin van koppelverkoop en koopsompolissen. Nu zitten er aan zo’n verhaal altijd meer kanten, maar waar rook is,….. Bovendien heeft ze niet zo heel erg braaf op haar eigen kaspositie gelet. Waarschijnlijk heeft het “hefboomeffect“, of met een duur woord de “leverage”, een ronduit onverantwoordelijke ratio gekend, wat simpelweg betekent dat er van iedere uitgeleende euro maar een heel klein deel van DSB zelf was. Als ondernemer zou je zeggen dat er wel wat weinig spek op de botten zat. Dat geeft te denken, vooral omdat de bank een instelling zou moeten zijn waar je veilig je spaarcenten in bewaring kunt geven. Toezicht daarop wordt gehouden door DNB, wat ook haar in een vervelend daglicht stelt. Hoezo, zo veilig als de Nederlandsche bank?

Nu wordt er gesteld dat het niet aan de kredietcrisis te wijten zou zijn, maar aan een vertrouwenscrisis. De verhalen zingen al rond dat het niet zo had hoeven zijn als… En natuurlijk dat het niet aan de bestuurders heeft gelegen. Alsof de oorzaak van de betalingsproblemen ligt in een roddelpraatje, niet berust op enige werkelijkheid, dat men maar beter niet had kunnen houden….. 

Ik durf te stellen dat het geen vertrouwenscrisis, nog een roddelpraatje of emotioneel kuddegedrag is. Het zijn gewoon de klanten, die met hun voeten spreken, zoals dat in een vrije markt gebeurt. Niets crisis, maar marktwerking. “Indien u niet verstandig met mijn geld omgaat en onverantwoorde risico’s neemt, haal ik het weer op”. Als u dan een echte neoliberale marktfundamentalist wilt zijn, wees dan ook nu groot en sterk, accepteer uw verlies, betaal netjes uw schulden af en neem uw verantwoordelijkheid, zoals andere mensen dat ook (moeten) doen.

Let wel, ik ben absoluut niet tegen marktwerking, maar het is net als met alle andere dingen, als je er “te veel” voor zet, wordt het dodelijk. We zien het aan de Amerikanen, die op dit moment zelf twijfelen (en daar voldoende aanleiding toe hebben) of hun marktmodel niet helemaal het juiste is. Wanneer dringt het bij ons door, dat we niet op deze (Amerikaanse) voet verder kunnen?? Natuurlijk zijn financieel experts prima in staat om zelf te bedenken hoe de beste rendementen kunnen worden gehaald, tegen een aanvaardbaar risico. Maar blijkbaar wordt de grens van aanvaardbaar in de loop van de tijd opgerekt en er is niemand die dat kan voorkomen.

Het probleem met toezicht is altijd de vraag wie er toezicht houdt op de toezichthouder. Aan het einde van de keten is geen toezichthouder meer. Daar staan wij als klanten, en het enige wat wij kunnen is met de voeten spreken en iemand opzoeken waar we wel op kunnen rekenen. Kritieke succes actoren?

Greed is a given :: Bekijk de video

Het is niet meer genoeg het Amerikaanse neoliberale kapitalisme dood te verklaren. Wat gaat er in de loop van de 21e eeuw voor in de plaats komen? Is er zoiets als een ‘crisisproof’ economisch model? Komt er een nieuwe economische orde, en is die nog wel mondiaal? Wat wordt de ideale relatie tussen markt en overheid? Kan het geldende paradigma (de vrije markt schept vanzelf evenwicht en welvaart voor iedereen) de prullenmand in, en wat wordt dan het nieuwe? Welke regio van onze multipolaire wereld heeft het meest toekomstbestendige model?
In de wereld van 2009 kun je deze fundamentele vragen niet meer alleen aan westerlingen stellen. Tegenlicht nodigde van over de hele wereld prominente experts in hun vakgebied uit om mee te denken, en selecteerde vooral op nieuwe ideeën en een heldere toekomstvisie.

Drie promotors pleiten voor drie economische modellen. Kishore Mahbubani verkondigt zijn geloof in het Azië-model. Wouter Bos bepleit de superieure waarden van het Europese model. En de Braziliaanse econoom Marcelo Neri looft de succes story van zîjn land.

Tegenlicht legt de pleidooien vervolgens voor aan drie ‘juryleden’: macro-econoom Willem Buiter van de London School of Economics, de jonge analist van de geopolitiek Parag Khanna (New America Foundation) en Amy Chua, globaliseringsexpert aan Yale University.

Hoe verdragen de modellen hun kritische commentaar? Welke aspecten verdienen een schoonheidsprijs en waar moet nog aan gewerkt worden? Voor welk model zien de juryleden een glansrol in de toekomst weggelegd?

Kortom: wat wordt het nieuwe ’supermodel’ voor de wereldeconomie? Tegenlicht sluit de themareeks DE TOEKOMST af met een heuse modellenwedstrijd!

Regie: IJsbrand van Veelen
Research: William de Bruijn, Gerko Wessel
Produktie: Judith van den Berg
Eindredactie: Jos de Putter, Henneke Hagen

Bron Tegenlicht -> Afleveringen -> The World’s Next Supermodel.

 
TILBURG – Pastoor Harm Schilder mag de kerkklok van de Heilige Margarita Mariakerk in Tilburg ’s ochtends alleen luiden als hij binnen bepaalde geluidsnormen blijft.

Omwonenden klagen al langer over het klokgelui doordeweeks om kwart over zeven en vroegen de gemeente in te grijpen.

Bron: AD.nl – Binnenland – Tilburg legt klokgelui aan banden.

Zo gaat dat. We leven samen en veranderen gebruiken in regels. Bij een kerk hoort een klok, maar de betekenis daarvan is aan verandering onderhevig. Was het voorheen een signaal tot oproep voor gebed, nu is het (niet voor iedereen) een bak herrie, die geregeld dient te worden.
Als je in de buurt van een kerk gaat wonen, weet je dat je binnen gehoorafstand van de klok leeft. Dat kan een warm thuisgevoel opleveren, maar ook een verstoring van de rust. Het is maar hoe je het (samen)beleeft.

Dat zei prof. Arnold Heertje vandaag in het AD. Auteurs zoals Keynes (De algemene theorie over werkgelegenheid, rente en geld), Shumpeter (verschrikkelijke vereenvoudiging en creatieve destructie) en Stuart Mill (causaliteit en het grootste geluksprincipe) verdwijnen naar de achtergrond in het lesprogramma, omdat wij onze scholieren liever iets bijbrengen over schaarste, markt en ruil. Aangevoerd door stevig verankerde posities, zoals het Centraal Planbureau, wordt het zo goed als zeker doorgevoerd in de lesprogramma’s, waardoor de variatie, die nodig is om zelf een oordeel te kunnen vellen, bij scholieren verdwijnt.

Dit is tekenend voor de ontwikkeling waar we nu met z’n allen middenin zitten. Er is sprake van een politieke selectie, die op vele  fronten wordt ondersteund en doorgevoerd. Geluiden die de strategie niet onderbouwen, zoals in dit geval lesmaterialen, worden weggeorganiseerd door zittende regenten. Die techniek is ouder dan de weg naar Rome, want ook Socrates werd ter dood veroordeeld, omdat hij zijn leerlingen kritisch leerde denken, en dit lijkt sterk op hetzelfde fenomeen.

Adam Smith gaat door voor de grondlegger van het liberalisme. Hij was van mening dat het nastreven van het eigen individuele belang in het grootste maatschappelijk belang zou resulteren; De vrije markt, die wordt gereguleerd door de onzichtbare hand.  Ik denk dat de huidige kredietcrisis, waarin banken slechts kunnen overleven omdat ze zijn aangesloten op een overheidsinfuus, aantoont dat die vrije markt het niet altijd kan oplossen, laat staan regeren. Er valt dus wel degelijk iets op af te dingen.

Het geloof in de marktwerking, dat wij sinds de jaren 90 stelselmatig aan het uitbouwen zijn, leidt ertoe dat wij nu, zodra ergens het predicaat “te duur” op geplakt wordt, marktwerking aandragen als oplossing voor het probleem. Kijk naar de zorg, het openbaar vervoer en de nutsbedrijven en u ziet het proces zich voltrekken. Er zijn wel mensen die tegensputteren, maar die vormen een steeds kleinere minderheid, want we onderwijzen het op scholen als dé oplossing, zodat de meerderheid vanzelf groeit.

Zo ziet u hoe een idee over hoe de wereld georganiseerd zou moeten zijn, zich verankert in de samenleving. Het gaat rondzingen en versterkt zichzelf. Gelukkig weten we vanuit de natuur, dat een proces dat zichzelf alleen versterkt  zonder in balans te komen, zichzelf ook vernietigt (crisis?). Ik durf niet te zeggen waar het zal eindigen, maar ik weet wel dat er meer op aarde is, dan Marktwerking.

Ik zal me daarom niet beperken in dit artikel met het voor de zoveelste keer onderuithalen van het geloof waar de marktwerking filosofie op is gebaseerd. Daarbij benoem ik het marktdenken bewust als een geloof, omdat het net zozeer uit de onderbuik komt als de andere vormen van denken. Wellicht huist er bij de marktdenkers ook een vorm van gevoel.

Het begon ooit met het simpele vraag en aanbod principe, dat de markt definieert. Zolang dat niet door vele omgevingsfactoren wordt verstoord, iedereen gelijke informatie en middelen heeft, en er sprake is van een normale onderhandeling, zonder toe- en uittredingsdrempels, is dat een prima uitgangspunt. Zodra echter door één van de genoemde factoren het principe wordt verstoord, noemen we dat “marktimperfecties” of “marktfalen”. We hebben dan een hersteloperatie nodig om ervoor te zorgen dat de markt haar werk zal doen. Er wordt in dat geloof veel waarde gehecht aan de “ijzeren hand”, die ervoor zal zorgen dat de markt in evenwicht blijft en iedereen krijgt wat hem toekomt.

Hier schuilt probleem één van het vrije marktdenken, want de vrije markt ontstaat spontaan omdat mensen in onderhandeling zijn en transacties doen. Zodra daar een kunstmatige actie voor nodig is, werd de vrije markt klaarblijkelijk in een voorgaand stadium al verstoord en wellicht is daar een goede reden voor geweest. Zoals bijvoorbeeld het zeker stellen van noodzakelijke voorzieningen als zorg, openbaar vervoer, energie en veiligheid. Daarmee is in het verleden al bewezen dat het “ijzeren hand” principe, de zorg van de vrije markt, niet volledig opgaat. Wie derhalve nu propageert dat deze marktwerking een probleem zal oplossen, vergeet het probleem dat werd opgelost door de marktwerking te beperken en doet daarmee eigenlijk willens en wetens een stapje terug. Het marktdenken valt daarom niet onder de noemer vooruitgang, maar meer te duiden als een neoliberale vorm van vasthouden aan oude principes.

De vrije markt belooft de laagste prijzen voor de consument en daarmee impliciet een maatschappelijke kostenbesparing. Dit werd helaas nog niet aangetoond en is zelfs betwistbaar. Zorg is aangetoond niet goedkoper geworden, net zo min als de post, openbaar vervoer en de energie. Als het dan echt te doen is om de consument, zoals de heer Canoy in dit artikel beweert, moeten we misschien ook echt iets anders gaan doen in de plaats van nadenken over hoe mooi het zou kunnen zijn, als de markt goed zou functioneren. Het is een opportunistisch construct, dat ooit, in een ideale situatie heeft gewerkt, maar in de huidige complexiteit van de samenleving niet meer past. Wie met droge ogen durft te beweren dat het efficiënter is om drie concurrerende postbedrijven te exploiteren, waardoor we nu in plaats van één, drie postbodes aan de deur krijgen, heeft het hoofdstuk over efficiëntie nog niet helemaal door. Natuurlijk is de bezorging nu goedkoper, omdat deze drie mensen gezamenlijk minder verdienen dan de eerdere postbode alleen deed, maar dat is een voordeel van voorbijgaande aard.

De lezer zou nu kunnen gaan denken dat ik fel gekant ben tegen marktwerking, maar integendeel ben ik een voorstander van echte vrije marktwerking. Het moet alleen niet worden toegepast op sectoren waar we in het verleden al van hebben ontdekt dat die niet bij de vrije markt passen. Want dan krijg je gekunstelde constructies die slechts op zoek zijn naar hun eigen bestaansrecht. Dat heeft niets te maken met gezond ondernemerschap of vooruitgang maar alleen met het zoeken naar oplossingen voor een niet bestaand probleem. De veronderstelling dat de genoemde sectoren te duur zouden zijn, dat is pas luchtfietsen!

Eerlijk gezegd, geen idee! Het komt ook koud om mijn dak vallen. Ik had niet zo de indruk dat het nu echt onveiliger was geworden in het verkeer. Het ontbeert mij dan ook volledig aan enig inzicht waar deze maatregelen voor nodig zijn. Met de nodige complottheorie kom ik een heel eind, maar zou het echt zo plat zijn?

Het getuigt van weinig realiteitszin mijnerzijds, maar ik ben helemaal niet bang voor ongelukken in het verkeer. Ik weet natuurlijk wel dat als het fout gaat,  het echt fout gaat, maar het houdt me niet bezig. Afgezien van de parkeerplaats bij de supermarkt rond spitstijd, waar haastige jonge vaders en moeders je voor de sokken rijden om snel een parkeerplaats te scoren, ervaar ik zelden angst voor mijn veiligheid.

Wel ben ik altijd op mijn hoede voor een bon. Ik krijg er ondanks mijn voorzichtigheid toch iedere maand één, maar daar heb ik al eens over geschreven. Nu met deze aankondiging zal ik nog voorzichtiger gaan rijden. Ik heb al een TomTom ding, dat bij iedere naderende flitspaal piept, zodat ik haaks op de rem kan gaan staan en voortaan zal ik ook bij ieder viaduct angstvallig remmen. Stel je voor dat er een veiligheidsbeschermer gewapend met een lasergun staat, dat kan me weer een extra bon opleveren en dat risico neem ik echt niet.

Ik ga voortaan met één voet op de rem en een discoremlicht over de snelweg, want dat zal mijn veiligheid bevorderen en het aantal bonnen reduceren. Dat ik daarmee schrikreacties veroorzaak en wellicht een volledig harmonica effect bij het achter mij rijdende verkeer, negeer ik maar even. Als die lui voldoende afstand houden, kunnen ze best aan de hand van mijn remlicht zien dat ik nogal zenuwachtig ben.

Wat mij wel verbaast is dat de hele gemeenschap zich druk maakt over “Fitna” en wat dat mogelijk zou kunnen betekenen en dat daarnaast een verhoging van snelheidsboetes nauwelijks aandacht verdient (van de politiek). Kennelijk is het mogelijk om dat éénvoudig door te voeren, zonder dat daar iemand zich druk over maakt. Het komt ook wel goed uit, want ik heb begrepen dat de nieuwe politie-cao nu een feit is en die extra kosten moeten toch ergens vandaan komen. De overtreder (vervuiler) betaalt, toch?

Al jaren hoor ik verschillende plannen voorbij komen die ervoor moeten zorgen dat we minder last hebben van verzuim. Als je uitrekent wat dit verzuim de maatschappij jaarlijks kost, dan wordt het ook een winstgevende bezigheid. Ik zie de sommetjes voor me: 1 % van heel erg veel is nog steeds heel veel, interessant. Maar, alle goede bedoelingen ten spijt, nog steeds liggen de ziekenhuizen vol en zijn er wachtlijsten in de zorg. Ik durf daarbij de voorzichtige conclusie te trekken dat al die plannen niet erg succesvol zijn geweest. Dat kan ook niet, want mensen worden nu eenmaal ziek, het hoort bij de menselijke soort, of je dat wilt of niet. De één iets meer of minder dan de ander, maar in de regel kan je stellen dat ziekte een normaal verschijnsel is.

Er zijn vele statistieken bijgehouden, dus voor hen die het interessant vinden zijn er kentallen te bepalen, waarmee valt te rekenen. Je kan dan bijvoorbeeld uitrekenen hoeveel % van de omzet je moet reserveren voor ziektekosten om nog steeds een positief resultaat te draaien. Juist door het gegeven dat ziekte een vast verschijnsel is, zijn deze kentallen ook nog redelijk stabiel, dus verschaft het een zekerheid.

Deze zekerheid werd ooit gedekt door een collectieve verzekering. Dat kwam er in het kort op neer dat iedereen met een inkomen, daarvan een stukje afdroeg voor onze zieke medemens. Dat systeem werkte prima, want de kosten van het verzuim werden netjes verdeeld over het collectief, waardoor iedereen er evenveel “last” van had en er eigenlijk voor niemand wat te klagen was. Maar dit systeem droeg geen enkele prikkel (zoals de economen dat noemen) in zich om het verzuim te beperken. De kans op misbruik was daarom ruimschoots aanwezig en er moest iets veranderen.

Er werd bedacht dat het handig zou zijn om een groep mensen verantwoordelijk te maken voor deze belangrijke taak. Die verantwoordelijkheid kan  gestimuleerd worden, door economische prikkels in te bouwen in het systeem. Zo is er bedacht dat werkgevers zelf de verzekering van ziekteverzuim moeten gaan organiseren, de eerste periode van het verzuim niet vergoed krijgen en een bonus (korting op de premie) kunnen verdienen bij goed gedrag (weinig declaratie).

Wel, de economen hebben gelijk gekregen, want de prikkels werken. Niet in die zin dat het verzuim minder wordt, maar juist in de zin dat werkgevers nu beginnen te piepen. Ze hebben gezien dat ze opdraaien voor de kosten van verzuim, waar ze niet verantwoordelijk voor zijn. Die mensen van tegenwoordig leven een roekeloos bestaan en de werkgevers moeten dat betalen. Ze gaan wintersporten, bungeejumpen, golfen, sneldammen en stijldansen. Daarbij reizen ze dagelijks van en naar het werk, doen huishoudelijke klusjes en repareren wel eens wat. Veel te gevaarlijk!

Het voorstel dat nu komt vanuit MKB-Nederland, kan op twee manieren opgevat worden. Ten eerste zou de gedachtegang kunnen zijn, dat men probeert de aandacht te vestigen op het terugdringen van verzuim, door het weg te organiseren. Als de mensen niet meer ziek worden, dan zijn er ook geen kosten meer en ondervinden we er geen schade van. Dit idee is hopeloos achterhaald, want als dat mogelijk zou zijn, dan hadden we nu deze discussie niet. Mensen worden ziek <punt>.

Het tweede idee dat erachter zou kunnen zitten is de economische prikkel doorgeven aan de werknemers. Je verlegt dan de verantwoordelijkheid (en de kosten) naar de werknemers en wordt daarmee zelf verlost van het probleem. Dit zal eenzelfde resultaat geven als nu bij de werkgevers, namelijk dat de werknemers gaan piepen, maar niet dat het probleem wordt opgelost. De mensen worden nog steeds ziek (al of niet door risicosport) maar moeten dat nu zelf betalen, als ze dat al kunnen. We hebben er al iets ervaring mee, dus waarom het wiel opnieuw uitvinden, toch?

Mijn idee is dat het gevecht aan de verkeerde kant plaatsvindt. Stap af van het idee dat ziekte met economische prikkels is te organiseren en regel collectief de schade ervan. We zijn het waard, vind u niet?

Het lijkt er sterk op dat ons blauw op straat zichzelf ondergewaardeerd voelt. Ik herinner me nog een uitzending van P&W, waarin minister Ter Horst een ongemakkelijke vergelijking maakte met Tramconducteurs. Niet dat de laatste doelgroep minder waardig zou zijn, maar ze passen klaarblijkelijk met de agenten in dezelfde loonschaal van ambtenaren. De zaal reageerde heftig. Kaartjes knippen zou niet helemaal hetzelfde zijn als boeven vangen. Zelf heb ik met beide beroepen geen ervaring, maar zo van buitenaf denk ik dat daar iets in zit.

Het lijkt ook een argument te zijn dat de agenten onderbetaald worden, maar daarbij denk ik dat ze niet alleen zijn. Ik noem voor het gemak even het zorgpersoneel en de leraren. De bonden eisen 200 euro per maand erbij en Guusje antwoordt met 3,5% en nog een rits van mooie beloften. Uitgaande van een brutoloon van 2600 euro (dat is denk ik ruim geschat), komt dat neer op ongeveer 91 euro bruto. We praten dan over een gat van 109 euro per maand voor het eerste jaar. Het tweede jaar komt er nog 3,3% bij, waardoor het gat nog slechts 1 euro per maand bedraagt. Maar, dat is voor degene die het maximum van de loonschaal heeft bereikt. Wie nog voor het instapsalaris van 1571 euro werkt komt het eerste jaar 154 euro per maand tekort en het tweede jaar nog 91 euro per maand ten opzichte van de eis van 200 euro.

Dit is natuurlijk maar koehandel in de vorm van cijfertjes, met overigens aanzienlijke verschillen. Waar het werkelijk over gaat is de ondankbaarheid voor het politiewerk. Veel dienders vinden zelf hun werk ook niet aardig meer, zeker niet als ze het prestatiecontract moeten uitvoeren en de bevolking reageert daar met dezelfde afkeur op. Het is een wisselwerking tussen diender en volk. We moeten met z’n allen betalen voor iets waar we niet om hebben gevraagd. De verhalen daarbij zijn niet voor de poes, alle mooie slogans ten spijt. “Die pet past ons allemaal”, nou, mooi niet en zeker niet voor dat geld!

Guusje staat nu voor de dankbare taak om deze mensen weer gerust te stellen en uit te leggen dat we het allemaal niet zo hebben bedoeld. Dat we wel dankbaar zijn voor veiligheid en geborgenheid. Dat we het prettig vinden als er een bolhoed een bon onder de ruitenwisser stopt, omdat we even ergens parkeren waar zo’n onnozel bordje staat. Dat we het niet erg vinden dat er geen sporenonderzoek wordt gedaan als onze bezittingen uit huis geroofd zijn en dat er geen discussie over mogelijk is omdat hij of zij ook maar gewoon zijn werk doet. (“Blik op de weg” wel eens gezien?). Er ontstaat een enorme scheiding in de betekenis die verschillende mensen aan het politiewerk geven. Het is niet meer iets waar we gezamenlijk aan werken en de vruchten van plukken, maar het is meer iets van een organisatie geworden, die we politie noemen. Deze organisatie kunnen we dan ook als organisatie behandelen en de efficiëntie modellen er op loslaten. Het is een aparte entiteit, die buiten ons zelf (en de politiek) staat, zodat we daar objectief een oordeel over kunnen hebben. De organisatie zelf gaat zich ook als zodanig gedragen en definieert intern georiënteerde doelen waarmee zij haar bestaansrecht kan duiden (S.M.A.R.T.). Hieruit ontstaan de prestatiecontracten, zodat verkeersveiligheid kan worden uitgedrukt in aantallen bekeuringen. Het paradoxale is dat er dus overtreders moeten zijn om dit bestaansrecht te waarborgen. Deze tendens is in volle gang en heeft in de huidige omstandigheden veel kans om groter te worden.

Zo ziet het eruit alsof er geen oplossing mogelijk is en dat klopt ook als waardering wordt uitgedrukt in geld en prestatie moet worden uitgedrukt in aantallen. De waardering voor politiewerk moet bij de klantengroep vandaan komen, dat is dus iedereen die wel eens een agent ziet. Zoals de ontwikkeling nu gaande is, lijkt dat een steeds groter probleem te worden. Waar is de tijd gebleven dat de politie “je beste vriend” was? Nu vinden we het met z’n allen niet zo erg dat een diender maar zo weinig verdient. Want, als je hem nodig hebt, is ie er niet, en u begrijpt het al, juist als je hem kan missen…. dan hoor je plotseling:“Wat zijn wij aan het doen?”

Nog even een stapje verder, dan denk ik aan de verzelfstandiging van de politie. Maak de korpsen eigen ondernemers en alle problemen verdwijnen als sneeuw voor de zon. Ontwikkel ook marktwerking en concurrentie. Benoem een aantal mogelijke concurrenten en help ze in het zadel. Ik weet zeker dat Peter R. de Vries staat te trappelen om mee te doen. Wie geen boeven vangt krijgt geen geld, makkelijk zat. Maar of onze veiligheid daarmee is gediend, durf ik te betwijfelen.

Hoe lang gaat het nog duren voordat we gaan inzien dat de instrumentele benadering van een dienst, zoals het behouden van veiligheid, niet werkt. Het is éénvoudigweg niet in cijfers en of geld uit te drukken, hoe graag je dat ook zou willen. Het levert dit soort onzinnige conflicten op, waarbij gesproken wordt over 80 miljoen extra of 200 euro per maand. Wat betekent dat dan? Voor ons, de samenleving en de veiligheid? Helemaal niets.

Het was stil op straat zondagavond, want er was een belangrijke televisie-uitzending. Het Mysterie rond de verdwijning van Natalee Holoway werd opgelost, tijdens een 2 uur durend showprogramma van SBS6. Peter had de marketingmachine goed op gang gebracht, door aan te kondigen dat de zaak opgelost was, maar nog even het geheim niet te verklappen. Dat was koren op de molen voor de andere media-aanbieders, want stel dat je Peter  voor zou kunnen zijn, dat zou pas een sterk staaltje wezen. Praat- en nieuwsprogramma’s spoedden zich om een expert in te schakelen, die mogelijk een tipje van de sluier zou  kunnen lichten. Het bleef bij speculaties, maar de boodschap was helder: “Wel kijken, zondagavond!”

Na afloop van het programma was het wereldnieuws. Peter had door middel van een zogenaamde vertrouwenspersoon verklaringen van Joran weten te ontfutselen en alles op video vastgelegd. Zo iets was nog niet eerder vertoond en derhalve nieuwswaardig voor vele (ook buitenlandse) zenders.

De discussies na afloop liepen uiteen van rechtsgeldigheid, tot moraal en privacy. Iedereen had er wel iets over te zeggen. BNR weidde er haar inbelprogramma’s aan, zodat luisteraars er ook weer iets over mochten zeggen, naast de vele experts. Of het wel mag, of je er voor mag betalen, of je het mag uitzenden, of je het moet overlaten aan justitie en vele soortgelijke vragen deden de ronde.

Wat echter niet aan de orde kwam in de vele praatprogramma’s is of je er naar mag kijken en een oordeel mag vellen op basis van wat je op televisie hebt gezien. Niemand is er bij geweest, die nacht. Niemand kent de lokale context, de aanloop naar het gebeurde, het slachtoffer, Joran of dies wat meer zij. Het enige dat we kennen naar aanleiding van de uitzending van Peter R., is een zorgvuldig georkestreerd stuk televisie reality. We nemen dat, onder het genot van chips en bier, in onze eigen vertrouwde huiskamer tot ons en weten vervolgens direct hoe het in elkaar zit, wat er moet gebeuren en wat we van de vermeende dader vinden. Dat vind ik gevaarlijk!

Niet alleen voor het slachtoffer of de vermeende dader, maar voor de hele ontwikkeling in de samenleving is dat een bedreiging. Als wij als volk, klakkeloos, zonder een enkele vorm van eigen onderzoek, geloven wat ons op televisie wordt voorgeschoteld, leven we echt in een virtuele wereld. De wereld van de televisie als virtuele realiteit en leidraad voor organiseren. De wereld van “Boer zoekt vrouw”.