Het roer moet om, dat is nu wel duidelijk tijdens of na de crisis, met een digitaliserende en globaliserende wereld. Alles is aan het veranderen en wie nu niet meekomt, gaat ten onder aan zijn eigen succes.

Veel te lang hebben we ons laten leiden door management modellen van voornamelijk amerikaanse makelij. Nu wordt het tijd om weer terug te gaan naar de kern, de europese nederlandse eigen waarden. Ze zijn helemaal niet verdwenen, alleen is er veel management omheen georganiseerd. Om mee te komen met de pijlsnelle veranderingen in de wereld, is het zaak om die oude zaken, waar het eigenlijk om begonnen was, weer eens goed boven tafel te krijgen. De core business.

 Wat er zoal verandert?

Uw geld, om maar eens met de deur in huis te vallen, is sinds dan aanvang van de crisis sterk in waarde gedaald. Het is dan ook niet meer uw belangrijkste kapitaal of middel om macht mee te verwerven. De veschuiving vindt plaats naar toegepaste kennis. Niet de kennis die door onderzoekers wordt gepatenteerd, maar de kennis die bewaard is gebleven in de mensen van uw organisatie. De doeners, die dagelijks hun werk doen, weten de handigste manieren om dat te doen zeer goed te vinden. 

Het Internet, de digitale wereleld houdt al lang niet meer op bij email en websites. Vele communities verenigen zich via de nieuwste technologie, zoals twitter, msn, sms en blogs. De mensen krijgen er een virtuele werkelijkheid met de snelheid van het licht bij. Dit heeft grote consequenties voor de manieren van organiseren, want deze middelen kunnen heel hard voor u, maar ook tegen u werken. 

Grenzen vervagen en afgeschermde dealershappen worden steeds zinlozer. De handige consument koopt waar hij wil ter wereld, gewoon via een paar muisclickken. Hetzelfde geldt voor de licenties, kwaliteitswaarborgen en keurmerken en vele van de andere papieren werkelijkheid symbolen. Hierdoor komt het hele distributiemodel van de oude economie zwaar onder druk te staan. De logische redenering dat een produkt alleen bij u te koop is omdat u goede afspraken heeft met de fabrikant, importeur, of andere toonaangevende instantie, gaat steeds minder op. Zo trekt u geen klanten door een certificering of ander keurmerk, want de consument kan zelf uitvinden wie de “goede” leverancier is en doet dat ook. 

Het marktdenken wordt langzaam maar zeker weer losgelaten. We hebben hier en daar nog een paar stevige aanhangers van het ideaal der marktwerking, maar steeds meer moeten ze schoorvoetend toegeven dat de markt de crisis niet heeft kunnen voorkomen of zelfs sterk in de hand heeft gewerkt. Bovendien blijkt zeer sterk dat de vrije markt de huidige crisis zeker niet zal oplossen.

De gedachte dat de vrije markt uiteindelijk de beste uitkomsten levert voor iedereen is keihard niet waar gebleken. Dit neemt niet weg dat er ook goede kanten aan het idee zitten, maar dat we het slechts kunnen toepassen waar het ook goede uitkomsten levert.

Deze bewustwording zorgt voor andere denkwijzen in de samenleving, die niet alleen op bedrijfsniveau hun uitwerking vinden, maar zeker ook bij individuele mensen. De gedachte dat je nu moet investeren/consumeren om toekomstige winsten te vergaren leeft nog wel,  maar staat zwaar onder druk. Het spaarzame karakter komt weer terug. Daarbij zijn we er ook van overtuigd geraakt dat een middel als marktwerking niet zorgt voor een betere zorg, openbaar vervoer, of postvoorziening. Zelfs de financiële wereld, die de grootste aanhangers van marktwerking heeft voortgebracht, krabt nu achter haar oren waar het toch mis is gegaan.

Fossiele energie wordt schaars, dus duurder en vervuilt. Het zoeken naar alternatieven wordt daarom steeds belangrijker. We kunnen eenvoudigweg niet afwachten tot het echt op is, want dan zit iedereen zonder licht. Bovendien zijn de fossiele brandstoffen, zoals olie, gas en steenkool de grote vervuilers met een stevige bijdrage aan de co2 uitstoot.

Deze ontwikkeling zorgt voor grote veranderingen in de samenleving. Elektriciteit gaat in de hoogste mate van waarschijnlijkheid een belangrijke bron worden. Deze kan worden opgewekt met zon, wind, waterkracht en kerncentrales, waardoor het nog lang beschikbaar zal zijn. Bovendien is elektriciteit schoon, indien het wordt opgewekt met schone middelen. Hier ontstaan complete nieuwe markten op het gebied van nieuwe technologie, besparing en distributie.

Marketing, geen massa is kassa. De verkoopgerichte organisatie, die met behulp van agressieve verkoopmethoden consumenten over de streep probeert te krijgen, zal het steeds moeilijker krijgen. Het is zo gemakkelijk geworden om met behulp van technologie ladingen met communicatie de wereld in te storten, dat ook velen het doen. Hierdoor ontstaat er een duidelijke vorm van overkill bij consumenten. Om de aandacht te krijgen moeten de acties meer en meer schreeuwen en het maximum is nu wel bereikt. De postcodeloterij strooit met steeds meer miljoenen, anders boeit het niet….

Macht, positie en status. Waar het in de oude economie ging om een goede positie te verwerven, die u in staat stelde om de werkelijkheid naar uw hand te zetten, wordt dit in de huidige tijd steeds minder van belang. Het middel macht, ontleend aan positie, status of regels, boet zeer sterk in aan belang. Daarvoor komt vakmanschap, kennis en netwerk (verbinding) in de plaats. Wie het weet mag het zeggen. Mensen worden steeds beter geïnformeerd en bewust van het feit dat ze ook zelf kunnen nadenken. Vooral de aankomende generatie twitterende tieners, leeft met een volledig ander beeld van macht dan wij (veertigers) dat doen. Macht betekent voor hen wie de meeste vrienden op hyves of volgers op twitter weet te scoren. Dat is blijkbaar de nieuwe status, die geheel op sociale wijze door een natuurlijke selectie ontstaat. Ze kiezen hun eigen idolen.

Deze nieuwe vorm van samenleven en samendoen heeft grote consequenties voor de manieren waarop we organisaties inrichten. Het oude militaire model heeft haar beste tijd gehad. Respect voor de baas is er enkel indien hij zich op een zeker vlak als vakman weet te profileren. Managementvaardigheden, die zijn gebaseerd op iets anders dan vakmanschap, zullen weinig of zelfs averechts effect hebben op deze nieuwe generatie medewerkers. Het wordt een mondige generatie, met veel kennis, die dienovereenkomstig benaderd zal moeten worden.

Innoveren door bezuinigen (het nieuwe werken)

Kijk goed naar het eigenlijke doel van de organisatie, het primaire proces ofwel de core business. Alles wat daar niet direct mee te maken heeft kan mogelijk op de schop. Zorg dat uw mensen met klanten of produkten voor klanten bezig zijn in plaats van administratieve systemen voeren. Vraag uzelf ook af welk doel het systeem dient. Alle aandacht gericht op klanten levert een directe verbinding met de buitenwereld. De prestatie van uw organisatie schiet met grote stappen vooruit, waar alle aandacht gericht op management systemen ten koste gaat van vooruitgang. Ze zijn immers gebaseerd op een vooraf bedachte gang van zaken, die geen ruimte laat voor de veranderende wereld.

U maakt zo veel tijd, ruimte en energie vrij voor nieuwe ontwikkeling, waarbij de klant ook nog eens keurig wordt bediend. Waarschijnlijk zijn de besparingen zo groot, dat u meer omzet tegen minder kosten weet te realiseren, waarbij de ontwikkeling van de eigen organisatie gestaag doorgaat.

Management, administratie, keurmerken, kwaliteitsborging en regels. Deze zaken kosten veel tijd en dragen weinig bij aan de werkelijke kwaliteit. Op papier is het allemaal in orde, de procedures zijn gevolgd en de vinkes staan op de goede plaats, maar de klant wacht nog steeds. Het is een logisch gevolg van de bureaucratische organisatie, waarin verantwoording iets is dat je moet afleggen, maar zelden neemt. Voeg daar de bekende afrekenmechanismes bij en je krijgt een hele bange club met mensen, die het papier belangrijker vindt dan wat er werkelijk gebeurt. Dat papier, daar worden ze op afgerekend.

Deze papieren werkelijkheid kost niet alleen veel tijd en geld, maar kost bovendien het werkelijke zicht op de realiteit. Hierdoor staat u muurvast naar de eigen excell sheet te kijken, met uw dashboard met kentallen, terwijl de nieuwe wereld u aan alle kanten inhaalt. Efficiëntie is hier doorgevoerd tot in het uiterste, maar effectief is het niet. Kijk zoveel mogelijk waar u oude systemen, die niets meer bijdragen, kunt schrappen. De eerste besparing is binnen.

Vakmanschap is kwaliteit. Zorg voor de juiste persoon op de juiste plaats. Een klant wil maar één persoon spreken en dat is degene die erover gaat en er verstand van heeft. Alle systemen, die erop gericht zijn om uw klant op afstand te houden, kosten geld en veroorzaken irritatie. In de nieuwe wereld zijn mensen gewoon bij naam en toenaam aanspreekbaar en bereikbaar, ongeacht hoe belangrijk ze zijn. Besparing twee.

Schrap management cursussen en teambuilding sessies. Dit zijn veelal achterhaalde zaken die passen bij de oude wereld. Het effect is meestal averechts en soms ronduit beledigend voor de mensen die eraan meedoen. Zo zal iedere manager die het zojuist geleerde probeerde toe te passen weleens de opmerking hebben teruggekregen dat hij zeker net op cursus is geweest. Besparing drie.

Schrap functies die niets bijdragen aan het primaire proces. Het verschil tussen werk en een functie mag duidelijk zijn. Toch zijn er velen die niet meer kunnen vertellen wat ze doen, maar uitsluitend hun functie benoemen. Deze mensen staan veelal ver van het primaire proces af, waardoor de functie gerust kan verdwijnen. Het hoeft helemaal niet zo te zijn dat de medewerker ook moet verdwijnen, want misschien leeft die wel helemaal op, als hij weer werk mag doen. Besparing vier.

Tot zover voor nu… Wordt vervolgd,

Henk de Greef

Deze KPI’s, zoals ze ook wel worden genoemd, bepalen veel. Het schetst een beeld van de medewerkers, klanten en leveranciers van het bedrijf en daaropvolgend vaak de wens om iets te veranderen. We kunnen namelijk als mensen maar lastig een kwestie beoordelen, zonder daarbij iemand verantwoordelijk te houden voor de kwestie. Enkele bedrijven nemen de KPI’s zelfs op in de functionerings beoordeling, waardoor medewerkers een duidelijke richtlijn hebben waaraan ze moeten voldoen. In die zin is het belangrijk om goed na te gaan wat we als KPI hanteren, met andere woorden de vraag wat we willen meten om te beoordelen of iets goed of minder goed verloopt.

Veel te vaak kom ik de puur kwantitatieve indicator tegen, zoals bijvoorbeeld aantallen productie, meters, uren en orders, waarbij de kwaliteit van de geleverde zaken niet of nauwelijks wordt gemeten. Hiermee geeft u als manager het signaal af dat de kwaliteit er niet zo veel toe doet, maar dat u meer bent geïnteresseerd in de aantallen (lees winst). Als u daarnaast wel hamert op kwaliteit, door bijvoorbeeld een kwaliteitssysteem in te voeren, heeft u een prachtig spanningsveld gemaakt, waartussen naar hartelust geschipperd kan en zal worden. 

Het verschil tussen kwaliteit en kwantiteit produceren, is een essentiële keuze, die afhankelijk is van wat u als bedrijf wilt voorstaan. Ze gaan namelijk heel lastig samen omdat de kwaliteit wordt uitgemaakt door de laatste paar minuten aandacht, die juist bij het streven naar kwantiteit als eerste verloren gaan. De praktijk leert ons, dat iemand die onder gezonde druk staat, beter presteert. Daar is een logische verklaring voor, omdat de aandacht dan volledig op het werk gericht zal zijn. Voeren we echter de druk verder op, dan zal de prestatie exponentieel afnemen. Ook dat valt te verklaren uit aandacht, die dan wegvloeit naar zaken die buiten het inhoudelijke werk liggen.

Bij het opstellen van uw kritieke proces indicatoren, doet u er goed aan eerst te bedenken wat u wilt meten en wat u wenst te bereiken met dit instrument. Het kan namelijk heel sterk averechts werken indien u de klassieke fout maakt door het verkeerde signaal af te geven. Dit systeem leent zich zeer goed ter controle van het eigen presteren, vooral op kwantitatieve aspecten, maar laat zich niet gemakkelijk gebruiken om de bedrijfs idealen te verwoorden. Daarvoor zijn andere methoden veel beter geschikt.

De bank biedt diverse alternatieven. En bedenk: vaak is een contante storting niet eens echt nodig en is een overboeking via Internet Bankieren net zo makkelijk en veilig.” prijkt op hun website.

Het lijkt zo onschuldig, want wat is er mis mee om geen contanten meer in de bank te willen hebben? Het is een volgende stap naar een ander bankbedrijf. Sinds de invoering van de pinautomaat was het halen van geld aan de balie naar het verleden verbannen en zo nu ook het brengen van geld. Was de bank al meer een administratiekantoor, dan een instelling die geld beheert, het wordt nog meer zo. Geld is al lang niet meer een zaak “aan toonder”. Het wordt volledig virtueel en hoofdzakelijk uitgedrukt in getallen op papier of in de computer.

Dat administratieve geld is veel makkelijker. Hiervoor hoef je geen kluizen te beheren en kogelvrij glas te plaatsen. De wens van banken om geen contanten meer in huis te hebben en halen wordt daardoor wel begrijpelijk. Maar wie moet het dan beheren? Bovendien zou de bank de plaats bij uitstek moeten zijn om je geld te kunnen halen en brengen, maar daar gaat het kennelijk niet om.

Dit idee is waarschijnlijk bedacht vanuit logistieke (lees winstmaximalisatie) overwegingen. Er wordt veel verdiend aan het elektronische betalingsverkeer en aan de andere zijde worden er veel kosten gemaakt voor bedienend personeel. Een beetje meer van het eerste en een beetje minder van het laatste levert per saldo winst op, zou je kunnen denken. Daarbij zijn de “financiële producten” vele malen lucratiever dan de kashandelingen, waardoor de aandacht verschuift.

En dat is nu precies waar ik het over wilde hebben; Aandacht voor de klant. We weten allemaal dat er met aandacht geven ook aandacht te verdienen is. Eerst begrijpen en dan pas proberen begrepen te worden, zou de coach zeggen. Hier echter, zie ik een verplaatsing van de aandacht naar meer geld verdienen, daar is niets mis mee, maar dan moet u ook niet klagen, als u geen aandacht meer krijgt van uw klant.

Geheel in strijd, met het gedachtegoed, dat ik het niet altijd beter moet weten en of pretenderen de wijsheid in pacht te hebben, dacht ik toch dat daar wat in zit. Het dekt de lading van de bedrijfskundige in mijn ogen niet helemaal, maar het is wel de vraag waar veel mensen mee zitten. Wat moet ik doen om uit deze chaos te komen?

Het idee achter “hoe kan het ook anders” is juist om mensen te bewegen om te kijken naar mogelijkheden, die hen laten ontsnappen aan “meer van hetzelfde”. Ik heb daar al eens een artikel aan gewijd, maar het komt er in het kort op neer, dat als men altijd hetzelfde doet, de resultaten waarschijnlijk ook hetzelfde zullen zijn. Wie dan iets anders (dat in grote mate van waarschijnlijkheid in dat specifieke geval ook beter is) wil, zal er goed aan doen om één of meer ingesleten patronen te veranderen. Hoe kan het ook anders, wordt hoe kan het ook beter.

Het blijft dus geen pretentie dat ik het beter weet, maar de aanname dat “meer van hetzelfde” leidt tot hetzelfde resultaat, bij een resultaat dat we niet wensen, durf ik zeker te verdedigen.

Veranderen is niet eng en mensen hebben zeker ook geen weerstand tegen veranderen. “Meer van hetzelfde” is wel eng, want ongemerkt gaan we hetzelfde opnieuw doen, met meer energie dan voorheen, maar de resultaten blijven teleurstellend. Als we dan toch willen veranderen, lijkt het mij beter om daar eens goed over na te denken. Wat en Wie willen wij Hoe veranderen?

“Hoe kan het ook anders” blijft bestaan en zal zich gaan richten op ondernemerschap en innovatie. “Hoe kan het ook beter” zal doorgaan met de bekende berichten, die aan de hand van voorbeelden uit het dagelijks leven laten zien hoe en waar het “meer van hetzelfde” probleem zich manifesteert. Kortom ondernemen in verandering.

Ik heb de postbezorging al eens eerder aangehaald om de nadelen van marktwerking te benadrukken, dus het navolgende verhaal zou u bekend over kunnen komen. Maargoed, alles voor het goede doel, toch?

Vroeger hadden we een postbezorger. Hij kende zijn wijk en de mensen die er woonden. Dat was handig, want als iemand, per ongeluk, het adres niet helemaal juist had, wist de postbode er nog wel raad mee. In het ergste geval, vroeg hij aan een bewoner of hij wist waar de betreffende envelop heen moest en zo kwamen we er wel uit. Ik heb het zelfs meegemaakt dat een ansicht kaart, met enkel “De Greef, Nijkerkerveen” erop, gewoon werd bezorgd.

Nu doen we het efficiënter. We hebben marktwerking geïntroduceerd en dat betekent dat de post goedkoper wordt. Nou ja, voor de consument niet, want die betaalt nog steeds 44cent per postzegel, maar voor bedrijven wel.

Het betekent simpelweg dat de hiervoor genoemde postbode is vervangen voor drie verschillende mensen, met verschillende werkgevers. Zij lopen of fietsen achter elkaar aan en kosten gezamenlijk minder dan de ene postbode van vroeger, want anders gaat de marktwerkingsfilosofie niet op. Met andere woorden; we hebben een kwalitatief goede postbode ingeruild voor drie goedkopere krachten. Dit alles, alleen maar omdat we geloven dat concurrentie noodzakelijk is om een marktconforme prijs af te dwingen.

De postbodes weten nu niet meer wie of wat er in een wijk gehuisvest is. Dat kan ook bijna niet, want wie kan er onder de voorwaarden van een uitgeknepen arbeidsovereenkomst de moed opbrengen om zich te interesseren voor wat hij doet?  Hij of zij voert een nauwkeurig omschreven taak, tegen betaling uit. Niet meer en niet minder. Precies zoals het in het bedrijfskundeboekje staat.

Dat laatste is goed te merken. De laatste tijd worden steeds meer brieven en pakketten verkeerd bezorgd. Het heeft ook geen zin om de bezorgers aan te spreken, want het zijn er minstens drie, hun interesse is gedaald naar nul en de kans is groot dat er volgende week weer drie andere lopen. Ik heb nu bakjes voor de buren staan, waarin ik zelf de post hersorteer en ongeveer twee keer in de week een rondje loop om de post bij de juiste mensen af te leveren. Zo draagt deze marktwerking toch weer bij aan de sociale samenhang, tenminste in onze wijk.

Bij kleine ondernemers in de categorie uitvinder, kunstenaar of creativeling ontstaat eigenlijk dezelfde constructie, met het verschil, dat zij de poen nu net even niet krijgen. Veelal door een gebrek aan status, positie, legitimatie of gewoon ondernemerstalent, ontstaat een klaagzang van afhankelijkheid. “Ik wil wel, maar ik kan niet, want zij…..” hoor je dan. Dit is koren op de molen van ambtenaren, die aanspraak willen maken op een bak subsidie (om hun eigen baan te verzekeren), die ze vervolgens (volgens het projectplan) gaan verdelen aan de kleine ondernemers. Het systeem houdt zichzelf in stand en schept aan beide kanten een noodzakelijke aanwezigheid. Knappe kop die daar nog iets van wil zeggen en in staat is om overeind te blijven na de stroom van argumenten (verbaal geweld) dat het systeem zal verdedigen. Hele volksstammen leven ervan en het afbreken staat gelijk aan broodroof. Dit alles onder de noemer innovatie(bevordering)

Mijn advies: kappen met die handel. We hebben een tekort aan buschauffeurs en de plantsoenen staan er ook droevig bij, dus voor iedereen is er wel een baan. De handigerds verzinnen wel weer een ander potje (ruif om uit te eten) waar ze aanspraak op kunnen maken. Voordat je het weet zit de innovatie expert ineens bij Corporate Governance en weet hij daar alles van..

Alternatief: Niet meer over zeuren en aan het werk gaan. Laat de ondernemers hun werk doen en verleid ze niet met allerhande zaken, die niets met hun business te maken hebben. Laatst had ik nog zo’n mooie discussie, dat ging over mensen die eerst de subsidie gingen binnenhalen, om dan pas te bedenken wat ze ermee konden

Er wordt wat af geïnnoveerd in dit landje, je moet het alleen willen zien. De echte framebreaking innovaties vinden altijd plaats buiten de gevestigde orde. Ze komen van ondernemers, die snappen wat ondernemen is, namelijk dat je klanten moet vinden die graag van je willen kopen, omdat je voor hen een probleem oplost. Er is werkelijk waar geen loonslaaf die je dat kan uitleggen of leren, want hij snapt het immers zelf niet. Dus stop maar met deze mensen verantwoordelijk maken voor het bevorderen van ondernemerschap. Stuur ze de markt op met een zak potloden, en laat ze niet terugkomen voordat de handel uitverkocht is. Dat is ondernemen.

En als we dan toch iets willen doen voor de categorie ondernemer, die het al moeilijk genoeg heeft, beloon hem dan, door hem de eerste drie jaar niet lastig te vallen. Wees blij met zijn keuze, dat hij zijn lot in eigen hand neemt en probeer hem vooral niet te betuttelen met regeltjes, die van de ondernemer een verkapte loonslaaf, maar dan zonder verzekering, maken.

Kortom niet bevorderen, maar stoppen met verhinderen.

Deze post ontstond in een discussie op Higherlevel.nl , het forum voor ondernemerschap en innovatie.

Bij gesprekken die ik voer met collega adviseurs, vrienden en (potentiële) klanten  blijkt iedere keer dat mensen, desnoods met verbaal geweld, mij ertoe willen dwingen om vanuit hetzelfde kader te (gaan) denken en handelen. “Dan vind je aansluiting bij de markt en doe je mee“. Als ik dan zeg dat het mij er om te doen is om mensen echt verder te helpen, stuit ik op ongeloof. Het kan gewoonweg niet zo zijn, dat ik mij als adviseur profileer, zonder in het achterhoofd de wens naar een gemakkelijk inkomen te hebben. Het etiket van de adviseur, zoals hij bekend staat, wordt niet alleen opgeplakt, maar zelfs opgelegd.

Wat mij bevreemdt hieraan is dat juist datgene waarvan adviseurs worden beticht en waar zij veelvuldig tegen in het verweer (moeten) komen, geldt als norm om mee te mogen doen. Blijkbaar hebben we dit kader nodig, om te kunnen omgaan met adviseurs. Het kader bestaat eruit dat de adviseur eerst een aantal plichtplegingen moet doen om aan te tonen dat hij betrouwbaar en deskundig is. Dat doet hij aan de hand van zijn trackrecord met een indrukwekkende lijst klanten, waar hij al of niet succesvol iets heeft gedaan. Deze referentie is allerminst betrouwbaar, maar gebruikelijk, dus geaccepteerd. Vervolgens moet er een vergelijkbare aanbieding worden gedaan, zodat hij zichzelf in de concurrentie kan plaatsen met andere aanbieders. Als hij geluk of een goede relatie heeft, komt hij als winnaar uit de selectie en mag hij factureren.

U begrijpt al, dat deze vorm van selectie het erg in de hand werkt dat u juist de adviseur selecteert, die het beste is getraind in het vak van opdrachten binnenhalen en binnenhouden. Maar niet de adviseur, die het beste is toegerust om uw probleem op telossen. In mijn optiek gaat het niet over het uitvoeren van een herhaald kunstje, maar toegespitst op uw werkelijke situatie, bekijken wat haalbaar en verstandig is. En ja, dat heb ik niet eerder gedaan, want iedere situatie is nu eenmaal anders. 

Mijn wedervraag zal zijn of u bereid bent om samen het probleem te verkennen en te bekijken of er mogelijkheden zijn om eruit te komen. Dat geeft in ieder geval aanleiding tot een goed gesprek, waarvan ik denk dat het veel oplost. Al was het maar de vraag of u werkelijk een adviseur nodig heeft.

Ik herinner me nog een post, waarin ik met veel ongenoegen commentaar heb gegeven op een artikel uit FEM Business. Ik maakte mij toen zorgen, omdat zo’n eenzijdige benadering naar winstmaximalisatie een einde kent, zoals zich nu openbaart. De rek is eruit en mensen maken met geweld een terugtrekkende beweging, waardoor het kaartenhuis instort. Let wel, er is niets mis met winst maken, maar als winst het enige criterium wordt, gaat het mis, dat blijkt.

Het is te vergelijken met een zichzelf versterkend proces zoals kernfusie. Dit proces wordt ingeleid als een zekere kritische massa uranium wordt bereikt. Hierdoor ontstaat warmte, wat het proces versterkt, waardoor meer warmte ontstaat, enz, enz…… 

Van kernfusie weten we, dat het mogelijk is om veel energie te winnen, als we het proces goed reguleren. Dat doen we door zoveel warmte af te nemen (koelen), zodat het niet explosief wordt. Als we daar niet in slagen, hebben we een kernbom gemaakt. 

Hetzelfde heeft zich voorgedaan op de kapitaalmarkt. We hebben teveel vrijheid en geloof gegeven aan de experts met de meest opportunistische verwachtingen. Meer winst, om meer winst te maken. De mensen die daar succesvol in waren kregen belangrijke posities en meer middelen, die van invloed zijn op de beeldvorming rond dit proces. Winst betekende meer mogelijkheden om meer winst te maken. U ziet hopelijk de vergelijking ook.

Zelfbeperking is mooier dan zelfkennis. Met andere woorden, als de jacht naar winst enigszins beperkt was gebleven tot normale proporties, was het systeem gekoeld, en de explosie uitgebleven. Nu is het een feit en wellicht is dat maar goed ook. Ik hoop alleen van harte dat we er iets van hebben geleerd en niet achter dezelfde mensen blijven staan, die dit hebben laten gebeuren.

Het lijkt op een USB-stick, die op het moment dat hij wordt aangesloten volledig wordt leeggezogen (inclusief aanwezige virussen). Daarna is hij onbruikbaar en kan daarom worden afgeschreven. Het Memory-Stick effect. Ik heb al vele gesprekken gevolgd en gevoerd over dit fenomeen en naar het schijnt worstelen zakelijke dienstverleners met de vraag wat ze weg mogen geven om de interesse te wekken, zodat er een aanbieding mag worden gemaakt. Sommigen gaan zelfs zover dat zij niets prijsgeven voordat er een handtekening onder een contract staat. Hierdoor ontstaat een grimmige onderhandeling, die niet echt uitnodigt tot een open gesprek. Het “voor wat, hoort wat” principe is overboord gegooid.

Als het zo makkelijk was, dat het mogelijk is om het repertoire van een dienstverlener te kopiëren in een paar minuten, geef ik u groot gelijk. Wie gaat er immers betalen voor kennis van een paar minuten? Maar helaas werkt het in vele gevallen toch net even anders. Het zou best kunnen zijn dat de dienstverlener u een idee aandraagt, waar u nog niet eerder aan had gedacht. Het gesprek zou zelfs een AHA moment kunnen opleveren, dat tot een volledig nieuw inzicht leidt. Maar daarmee bent u er nog niet, want inzicht leidt veelal niet tot verandering. De meeste rokers weten best dat het niet zo goed voor ze is, maar roken gewoon door. Zo gaat het ook met deze inzichten. Het simpele feit dat u zelf niet op het idee bent gekomen, geeft aan dat het niet in uw denken voorkomt. Dat betekent dat u gerust een week of twee kunt proberen het uit te voeren (stoppen met roken), maar dat het vanzelf weer verwatert.

Ik ben daarom niet bang voor het genoemde effect. Ik geef rustig mijn bevindingen weer en vertel erbij dat ik de nodige vaardigheden in huis heb om er ook daadwerkelijk iets mee te kunnen doen en te laten beklijven in uw organisatie. Voor wie toch in de illusie leeft dat hij of zij er wel goedkoper vanaf kan komen, door te proberen er niet voor te betalen, denk ik dat het al te laat is. Bedankt voor de opdracht!