Om dat (weer) te kunnen bereiken is er heel wat nodig. U zou namelijk een deel van de zaken die u nu onder controle probeert te houden, moeten kunnen delegeren naar mensen die daar evenveel, zo niet meer kennis, van hebben als uzelf. Dit druist in tegen de traditionele gedachte dat u alles moet beheersen, omdat u daarvoor verantwoordelijk bent en u dat niet kunt overlaten aan minder verantwoordelijke mensen. Het loslaten van het vertrouwde controle principe, simpelweg omdat u de zaken niet onder controle heeft, klinkt als verlies, maar wordt winst. Het is slechts de schijn van controle die u loslaat en u krijgt daar vertrouwen voor terug.

Zodra dit inzicht wordt onderschreven, ontstaat er een wereld aan mogelijkheden. Vele, op de schijn van controle gerichte, procedures en handelingen kunnen worden geschrapt en de tijd die daardoor vrijkomt kan worden benut voor zaken die een wezenlijke bijdrage leveren aan uw produkt of dienst. Het zal bij aanvang in uw omgeving verwarring opleveren, want een omgeving die gewend is om onder controle te functioneren, vraagt ernaar om voor zichzelf te bepalen wat goed is (en wat niet). Het is een wederzijdse afhankelijkheid; Door uzelf te verheffen, creëert u afhankelijke mensen. Dat is ook de oorzaak van het fenomeen, dat controle niet in één maal kan worden afgeschaft en veelal ook het grootste argument tegen het loslaten van controle (Het beeld van een catastrofe is snel geschetst). Bovendien is hetzelfde fenomeen verantwoordelijk voor het eigen initiatief dat uw mensen (niet meer) durven en kunnen nemen.

Vele argumenten kan ik bedenken om door te gaan op de vertrouwde voet, want het is veilig, zeker en iedereen wordt er blij van. Tenminste, de verandering zal verwarring opleveren, en daar worden we niet blij van. Voor de korte termijn is dit zeker waar. Zodra de veilige kaders van controle mechanismen worden doorbroken, ontstaat er onzekerheid bij de mensen met betrekking tot het eigen functioneren. Als er bijvoorbeeld duidelijk is gesteld dat 10 produkten per dag voldoende is, dan hoeft niemand er 11 te maken (ook niet als dat gemakkelijk zou kunnen), om voor de volgende salarisronde voldoende beoordeeld te worden. Op het moment dat de norm van 10 wordt losgelaten, is de zekerheid van de beoordeling zoek en moeten er andere maatstaven worden gevonden. Hierin is ondersteuning van de mensen gewenst, want het vraagt een totaal andere benadering om verantwoordelijk te worden gehouden voor de eigen produktie, zowel in kwaliteit als kwantiteit.

Het principe dat ik in de plaats wil stellen van controle is vertrouwen. Vertrouwen in vakmanschap. Als iemand wordt aangesteld om een specifieke taak te verrichten, waartoe hij of zij is opgeleid en of de nodige ervaring heeft opgedaan, mogen we ervan uitgaan dat deze persoon vakbekwaam is. Het controle principe onderwaardeert stelselmatig dat vakmanschap. Het principe van vertrouwen daarentegen, waardeert het juist. Door mensen te waarderen voor wat zij doen, bouwen ze vertrouwen op in zichzelf, hun omgeving en het doel waar ze voor staan. Het is derhalve zaak om dat gedeelde doel helder voor ogen te hebben, maar daarover elders op deze site meer……

Eerlijk gezegd, geen idee! Het komt ook koud om mijn dak vallen. Ik had niet zo de indruk dat het nu echt onveiliger was geworden in het verkeer. Het ontbeert mij dan ook volledig aan enig inzicht waar deze maatregelen voor nodig zijn. Met de nodige complottheorie kom ik een heel eind, maar zou het echt zo plat zijn?

Het getuigt van weinig realiteitszin mijnerzijds, maar ik ben helemaal niet bang voor ongelukken in het verkeer. Ik weet natuurlijk wel dat als het fout gaat,  het echt fout gaat, maar het houdt me niet bezig. Afgezien van de parkeerplaats bij de supermarkt rond spitstijd, waar haastige jonge vaders en moeders je voor de sokken rijden om snel een parkeerplaats te scoren, ervaar ik zelden angst voor mijn veiligheid.

Wel ben ik altijd op mijn hoede voor een bon. Ik krijg er ondanks mijn voorzichtigheid toch iedere maand één, maar daar heb ik al eens over geschreven. Nu met deze aankondiging zal ik nog voorzichtiger gaan rijden. Ik heb al een TomTom ding, dat bij iedere naderende flitspaal piept, zodat ik haaks op de rem kan gaan staan en voortaan zal ik ook bij ieder viaduct angstvallig remmen. Stel je voor dat er een veiligheidsbeschermer gewapend met een lasergun staat, dat kan me weer een extra bon opleveren en dat risico neem ik echt niet.

Ik ga voortaan met één voet op de rem en een discoremlicht over de snelweg, want dat zal mijn veiligheid bevorderen en het aantal bonnen reduceren. Dat ik daarmee schrikreacties veroorzaak en wellicht een volledig harmonica effect bij het achter mij rijdende verkeer, negeer ik maar even. Als die lui voldoende afstand houden, kunnen ze best aan de hand van mijn remlicht zien dat ik nogal zenuwachtig ben.

Wat mij wel verbaast is dat de hele gemeenschap zich druk maakt over “Fitna” en wat dat mogelijk zou kunnen betekenen en dat daarnaast een verhoging van snelheidsboetes nauwelijks aandacht verdient (van de politiek). Kennelijk is het mogelijk om dat éénvoudig door te voeren, zonder dat daar iemand zich druk over maakt. Het komt ook wel goed uit, want ik heb begrepen dat de nieuwe politie-cao nu een feit is en die extra kosten moeten toch ergens vandaan komen. De overtreder (vervuiler) betaalt, toch?

Driftig wordt er nagedacht hoe we dit soort ongeregeldheden kunnen oplossen. Cameratoezicht, pasjes en “no go” areas’s passeren de revue. Toch heeft iedereen wel het idee dat die systemen niet veel verschil zullen maken, want het is erg arbeidsintensief en per definitie onvolledig. Beter is het om te zorgen voor een gedragsverandering bij de bevolking, zodat al die systemen niet nodig zijn, maar hoe doe je dat?

Als de bevolking op straat wordt geïnterviewd met de vraag of men vindt dat er iets aan geweld en vernielingen gedaan moet worden, zal iedereen positief antwoorden. Je kan immers niet voor geweld en vernielingen zijn, toch? Dat is daardoor een vorm van suggestieve vraagstelling die geen objectief beeld oplevert van de situatie. Iemand die op basis van die gegevens concludeert dat “het volk” vraagt om een harde aanpak, zit er goed naast. Als dezelfde interviewer zou vragen of je het okee vindt als je voortaan alleen met een sticker voor goed gedrag met oudejaar de straat op mag, denken de meesten daar al heel anders over.

Het klinkt misschien gechargeerd, maar dit is wel de situatie die we met z’n allen zo in de hand werken. Het ongewenste gedrag van een aantal mensen laat zich niet zo gemakkelijk afremmen. We weten al lang dat het invoeren van cameratoezicht alleen werkt op de plaats waar de camera hangt en dat het invoeren van pasjes, die kunnen worden afgenomen bij slecht gedrag, om enorm veel handhaving vraagt.

Maar het is zo prettig spreken over mensen die het niet goed doen, al was het alleen maar om te benadrukken hoe goed we het zelf wel niet doen. Dat is één van de belangrijkste beweegredenen voor mensen om te praten over vernielingen en onheuse behandeling van hulpverleners. Ze weten dat ze er niet veel aan kunnen doen, maar beloven het wel, om aan te geven hoe goed ze het met ons voor hebben. Het gevolg is dat we met z’n allen opgezadeld worden met regels en toezicht, die steeds meer op een politiestaat gaan lijken. Ondertussen worden het geweld en de vernielingen naar waarschijnlijkheid door de verharding groter, zodat het weer vraagt om een hardere aanpak. Dat is de prijs die we betalen voor mooipraterij van mensen die denken het éénzijdig te kunnen oplossen.

Is er dan niets te doen aan geweld en vernielingen? Jawel, we zouden het niet alleen moeten laten afhangen van de overheid. Het buiten onszelf plaatsen van de verantwoordelijkheid voor goed gedrag is één van de belangrijkste oorzaken voor het wegebben van sociale controle. Waar vroeger de buurman naar buiten kwam als je iets deed wat niet door de beugel kon, wordt nu de politie gebeld. Het verschil is essentieel voor de verharding van de maatschappij die we nu kunnen waarnemen. Bijna alles is geoorloofd als de toezichthouder er om wat voor reden dan ook niet is. Die toezichthouder kunnen we ook zelf zijn, dan zijn we er tenminste altijd bij. Het scheelt een hoop ellende en kost nog weinig ook.

De standaard boekhouder is goed van geloof. Hij benadert de zaken rationeel en vertrouwt op de aangeleverde cijfers. Dat er met die cijfers geknoeid zou kunnen zijn, dat komt bij de boekhouder niet op, want dat is iets dat hij zelf nooit zou doen. Het bestaat gewoon niet in zijn verwachtingspatroon.

De praktijk is echter iets weerbarstiger gebleken. Denk even terug aan de “boekhoudschandalen” en u weet waar ik het over heb. Dit zijn feiten waar de accountant liever niet mee geconfronteerd wordt, want dat schaadt de goede naam.

Vanaf dit boekjaar, 2007, moeten de accountants, als extra controle op de frauderende ondernemers, een interview afnemen van deze ondernemers om vast te stellen dat de gehele waarheid boven tafel is gekomen. Deloitte heeft goed naar zichzelf gekeken en denkt dat met de huidig aanwezige competenties niet tot een goed einde te kunnen brengen. Terecht, want als je er al een paar keer “tussengenomen” bent, dan wordt je achterdochtig. Het antwoord op dit probleem ligt voor de hand. Huur een aantal mensen in die specifieke kennis bezitten van het menselijk brein en je hebt de fraudeurs zo boven tafel. Het zou ook een handige tip zijn voor politie en justitie. Niks meer leugenachtige verklaringen en alle misdaadzaken opgelost, want de psychocop is niet te bedriegen.

Nu had ik laatst een klein praktijkgevalletje aan de hand. Een ondernemer gaat wel eens naar de sportschool, koopt daar een paar biertjes en levert vervolgens het bonnetje in op de zaak als representatiekosten. Dit is natuurlijk maar een heel klein voorval, maar helemaal zuiver is het niet. En dat mag niet. Ik zie dit gesprek al voor me:

Psychocop: “Weet u zeker dat deze biertjes opgevoerd dienen te worden als representatiekosten?”

Ondernemer: “Ja”

Psychocop: “Hoe bent u aan die kennis gekomen?”

Ondernemer: “Op de sportschool”

Psychocop: “Nee, ik bedoel de wetenschap dat het representatiekosten zijn”

Ondernemer: “Als ik een biertje drink met een relatie, zijn dat representatiekosten”

Psychocop: “Waren het wel klanten van u?”

Ondernemer: “Nee, maar ze zouden het wel kunnen worden”

Erg plat voorbeeld natuurlijk, maar de kern van de zaak is duidelijk. Als iemand de waarheid niet wenst te vertellen, doet hij dat niet, zeker niet aan een vreemde. Ik ben benieuwd hoe lang het duurt voordat de accountants dat ontdekken.

Een andere verklaring voor deze opmerkelijke keuze kan zijn dat de accountants al lang weten dat ze toch belazerd worden, maar dat ze alles in het werk willen stellen om aan te tonen dat hen niets aan te rekenen valt. Bij nader inzien denk ik dat deze laatste verklaring plausibeler klinkt dan de eerste…