Nederland zit (al jaren) in de ontkenningsfase. We zijn van een spaarzaam ijverig volkje verworden tot aan geld verslaafde consumentisten met een heilig geloof in economie (lees “vrije markt”). Een weg terug is er niet, tenminste zo lijkt het, of zou Rob hier een aanleiding geven tot nadenken? We reageren al jaren niet meer op “zachte signalen”, want die zijn niet uit te drukken in cijfers, maar wellicht worden ze nu iets harder. Ik hoop met hem mee.

Naast de gebruikelijke hot issues zoals het ontslagrecht, veiligheid en integratie was er één vraagsteller die zijn eigen persoonlijke situatie voor het voetlicht bracht en daarbij de constatering deed dat “de goede economie” naar zijn inzicht aan hem voorbij ging, want hij merkte daar maar bijzonder weinig van. De man bestuurde 5 dagen in de week een taxi en deed in de weekenden hovenierswerk, wat naar eigen zeggen noodzakelijk was om zijn gezin te kunnen onderhouden.

Er volgde een uitvoerig antwoord. Met rationele overwegingen en verklaringen, waarom het gevoerde beleid het juiste beleid is, werd de vraagsteller gepareerd. De man bleef uiteraard stil, want tegen zoveel verbaal geweld is niemand opgewassen. Ik heb daarop nog een poging gewaagd om uit te leggen wat ik zag gebeuren, maar ook dat werd uitvoerig rechtgesproken door onze volksvertegenwoordiger.

Ik zie het niet vaak zo live voor mijn ogen voltrekken en zelden ben ik erbij betrokken, maar dit was een prachtig voorbeeld van hoe politici verbinding met de samenleving verliezen. Hier kan geen 100 dagen show meer tegenop. In plaats van enige betrokkenheid, begrip of compassie werd een verklaring gegeven die het grote gelijk rechtspreekt. Het verschil tussen de realiteit daarbuiten en het denken over die realiteit daarbinnen werd met behulp van rationaliseren en overtuigen weggemaakt.

De poging die deze man onderneemt om aan te geven dat hij niet zoveel baat heeft bij het gevoerde beleid, wordt niet gezien als een nuttig signaal vanuit de samenleving waar iets mee gedaan zou kunnen worden, maar als een kritiek die gepareerd moet worden, om het beleid overeind te houden. In termen van debat heeft onze politicus beslist gewonnen, maar in termen van verbinding en of volksvertegenwoordiging heeft hij een kans gemist. De politicus kiest voor de strategie van rationaliseren en overtuigen, die in de tweede kamer overigens heel goed werkt, maar in deze context geen recht doet aan de individuele beleving van één burger. Hoe kan immers iemand die het nadeel ervaart overtuigd worden van de voordelen van beleid?

De scheiding tussen witte boorden en blauwe boorden, denkers en doeners, managers en medewerkers, bestuurders en burgers is een rechtstreeks gevolg van het denken voor anderen. Denken dat het mogelijk is om te bepalen wat goed is voor een ander, zonder die ander te vragen of hij er ook zo over denkt. In veel gevallen wordt daarbij bedacht dat die ander nog niet zo goed weet wat goed voor hem is, maar dat hij met behulp van goede communicatie, marketing, branding, spinnen, overtuigen en of dwang wel te overtuigen is. Soms lukt dat, maar in veel gevallen ook niet. Of het lukt hangt af van de relatie, die mede door dit gedrag wordt vormgegeven.