Bij kleine ondernemers in de categorie uitvinder, kunstenaar of creativeling ontstaat eigenlijk dezelfde constructie, met het verschil, dat zij de poen nu net even niet krijgen. Veelal door een gebrek aan status, positie, legitimatie of gewoon ondernemerstalent, ontstaat een klaagzang van afhankelijkheid. “Ik wil wel, maar ik kan niet, want zij…..” hoor je dan. Dit is koren op de molen van ambtenaren, die aanspraak willen maken op een bak subsidie (om hun eigen baan te verzekeren), die ze vervolgens (volgens het projectplan) gaan verdelen aan de kleine ondernemers. Het systeem houdt zichzelf in stand en schept aan beide kanten een noodzakelijke aanwezigheid. Knappe kop die daar nog iets van wil zeggen en in staat is om overeind te blijven na de stroom van argumenten (verbaal geweld) dat het systeem zal verdedigen. Hele volksstammen leven ervan en het afbreken staat gelijk aan broodroof. Dit alles onder de noemer innovatie(bevordering)

Mijn advies: kappen met die handel. We hebben een tekort aan buschauffeurs en de plantsoenen staan er ook droevig bij, dus voor iedereen is er wel een baan. De handigerds verzinnen wel weer een ander potje (ruif om uit te eten) waar ze aanspraak op kunnen maken. Voordat je het weet zit de innovatie expert ineens bij Corporate Governance en weet hij daar alles van..

Alternatief: Niet meer over zeuren en aan het werk gaan. Laat de ondernemers hun werk doen en verleid ze niet met allerhande zaken, die niets met hun business te maken hebben. Laatst had ik nog zo’n mooie discussie, dat ging over mensen die eerst de subsidie gingen binnenhalen, om dan pas te bedenken wat ze ermee konden

Er wordt wat af geïnnoveerd in dit landje, je moet het alleen willen zien. De echte framebreaking innovaties vinden altijd plaats buiten de gevestigde orde. Ze komen van ondernemers, die snappen wat ondernemen is, namelijk dat je klanten moet vinden die graag van je willen kopen, omdat je voor hen een probleem oplost. Er is werkelijk waar geen loonslaaf die je dat kan uitleggen of leren, want hij snapt het immers zelf niet. Dus stop maar met deze mensen verantwoordelijk maken voor het bevorderen van ondernemerschap. Stuur ze de markt op met een zak potloden, en laat ze niet terugkomen voordat de handel uitverkocht is. Dat is ondernemen.

En als we dan toch iets willen doen voor de categorie ondernemer, die het al moeilijk genoeg heeft, beloon hem dan, door hem de eerste drie jaar niet lastig te vallen. Wees blij met zijn keuze, dat hij zijn lot in eigen hand neemt en probeer hem vooral niet te betuttelen met regeltjes, die van de ondernemer een verkapte loonslaaf, maar dan zonder verzekering, maken.

Kortom niet bevorderen, maar stoppen met verhinderen.

Deze post ontstond in een discussie op Higherlevel.nl , het forum voor ondernemerschap en innovatie.

De genoemde adviseurs in het artikel pleiten terecht voor een meer betrokken houding van de toekomstige leidinggevende. Zij benoemen de relatie tussen werkgever en werknemer en de betekenis die ervan uitstraalt, als de leidinggevende wegblijft bij het sollicitatiegesprek. Beide factoren houden verband met het sociale karakter van een (arbeids)relatie.

Hoe het dan toch kan, dat in de praktijk deze mensen bedacht hebben dat hun prioriteit ergens anders moet liggen, laat zich verklaren door de rationalisering van het arbeidsproces. Als toekomstige werknemers, mensen, worden gezien als functionarissen, die moeten voldoen aan functionele kenmerken om een zekere opdracht te kunnen vervullen, dan kan er een situatie ontstaan die ertoe leidt dat de werving van die mensen niet meer interessant is. Iedereen kan op een CV nakijken of er een relevante opleiding en of werkervaring aanwezig is, dus daarvoor hoef je er niet bij te zijn. In het uiterste geval zou je de persoon in kwestie niet eens hoeven te ontmoeten, want het gaat immers over de functie en niet over de mens.

In deze bovengenoemde situatie is het dus zeer wel mogelijk om werving en selectie uit te besteden aan mensen die zichzelf hebben getraind in het beoordelen van andere mensen. Het wordt een geheel rationeel proces, dat op zich ook weer aan zekere kwaliteitseisen moet voldoen, die op dezelfde manier worden vastgesteld.

Het sociale karakter, de (arbeids)relatie, is in een dergelijk denken volledig verdwenen. Het is wat ik noem weggerationaliseerd. Vele organisaties proberen dit gat te repareren met behulp van personeelsbeleid met extra secundaire arbeidsvoorwaarden. Dat neemt vele vormen aan, variërend van extra (financiële) beloning tot kinderopvang op het bedrijf. De organisatie zorgt op die manier goed voor haar mensen en vraagt zich daarom af waarom er toch een gebrek aan loyaliteit, motivatie en of binding ontstaat.

Het wegblijven bij het sollicitatiegesprek is in mijn optiek niet de oorzaak van het gebrek aan oog voor de sociale aspecten, maar een logisch gevolg van het idee dat een organisatie een rationeel ding is.

Het is ieder jaar hetzelfde liedje. Bestuurders vragen zich openlijk af of de oudejaarsviering niet veel te veel schade oplevert aan de openbare ruimte en wat zij daaraan kunnen doen. Deze keer begon het met de burgervader van Nijmegen, die tijdens een uitzending van BNR nieuwsradio te kennen gaf dat hij een gedragsverandering wenste, waar hij zich persoonlijk hard voor ging maken.

Nu komt de VNG met een voostel voor een gedragsprotocol voor hulpdiensten, of anders gezegd een gedragsvoorschrift voor burgers jegens hulpdiensten. Iedereen moet weten wat (vooral) niet mag, want de gemeenten zijn het zat.

Eerlijk gezegd heb ik niets tegen duidelijkheid. Laat het maar goed duidelijk zijn wat wel en niet mag, want dat voorkomt een hoop gesteggel over het grijze gebied. Maar om nu te veronderstellen dat mensen niet weten dat het vernielen van een auto, bushalte of verkeersbord niet echt aardig is, vind ik wat te ver gaan. Sterker nog, ik denk dat het zonde van de tijd en inspanning is om te gaan zitten vergaderen over de nieuwe regels die nodig zouden zijn om dat duidelijk te maken.

Bovendien is het niets nieuws dat er tijdens de oudejaarsviering een aantal zaken sneuvelen. Het nieuwe hieraan is dat er zich nu (weer) mensen druk over maken. Wat deze mensen niet begrijpen is dat het gaat om incidenten, die zich elk jaar voordoen en weliswaar geld kosten, maar in verhouding nog steeds incidenten zijn. Als je de kosten van de schade vergelijkt met de kosten van de inzet van hulpdiensten (of de hoeveelheid afgestoken vuurwerk) zie je de onbenulligheid van de discussie. Ook een zwaar argument, zoals een hulpverlener die voor rotte vis werd uitgemaakt of zelfs in het gezicht gespuwd, is erg vervelend voor de hulpverlener, maar niet te voorkomen met nieuwe regels. Er is niets mis met de bestaande regels en normen. Er zijn consequenties verbonden aan overtredingen en we kennen al een verhaalsrecht op daders.

Toegegeven: Het is niet handig om het fenomeen vernielingen volledig te negeren, want het zou wel eens uit de hand kunnen lopen. Dat gebeurt ook niet, want er zijn voldoende hulptroepen op de been en er is zelfs sprake van sociale controle. Als de balans in dat systeem uit evenwicht is (en dat is aan het volk door middel van bestuurders te bepalen), kan er gezocht worden naar meer en of ander optreden. Maar de context waarin die hulptroepen moeten functioneren, owel de hele maatschappij, is niet te veranderen met een protocol.

Eerlijk gezegd, toen ik het bericht vandaag op de radio hoorde, kon ik mijn hardop lachen niet bedwingen. Ik zag het al helemaal voor me. Een vastgoedhandelaar gaat de wijk in om een bijzondere groep bevolking te bewegen om ergens anders te gaan wonen. Iets wat iedere gemeente zo graag zou willen kunnen, maar niet kan. De handelaar spreekt een paar notoire drank en drugsgebruikers aan en vertelt dat hij zal zorgen voor de nodige middelen als zij voortaan op een andere, door hem gewenste plaats, willen verblijven. Het aanbod klinkt aanlokkelijk, want dan hoeven ze ten minste geen (criminele) activiteiten meer te ontplooien om in de dagelijkse behoefte te voorzien. Nadeel is wel dat ze huis en haard moeten verlaten, maar ja, wat stelde dat eigenlijk voor? De ideale vorm van arbeid; lekker high worden met je vrienden, radiootje erbij, feestje bouwen en betaald worden om je in een andere wijk op te houden.

Het wordt wel oppassen geblazen, want de veronderstelde nadelen van junks en zwervers, zoals stelen, inbreken en andere vormen van ongewenst gedrag vinden hun oorsprong in geldnood. Als deze mensen betaald werk gaan doen voor vastgoedhandelaren, zou het ongewenste gedrag van deze mensen wel eens sterk kunnen afnemen, waardoor het gewenste effect voor de vastgoedhandelaar veel minder wordt. In het ergste geval zoeken de zwervers en junks een rustig plekje in de wijk, een achterafkamertje bijvoorbeeld, waar ze rustig kunnen gebruiken en wachten tot de betaling binnenkomt. Van enige overlast is dan geen sprake en de donatie van de vastgoedhandelaar kan gezien worden als een maatschappelijk verantwoorde investering.

Ik zie een nieuwe (uitzend)markt ontstaan. Nieuwe “headhunters” stropen de markt af naar geschikte zwervers en junks, die voor veel geld worden geleverd aan vastgoedbazen. Probleemwijken worden leeggesleurd en de bewoners van die wijken worden verdeeld over gebouwen die wel een “ontwikkeling” kunnen gebruiken. Het mes snijdt zo aan twee kanten, want de probleemwijken worden minder problematisch en de ontwikkelingen van gebouwen waar vastgoedontwikkelaars ook graag hun euro’s in willen steken, kunnen hun doorgang vinden.

Tegen de tijd dat de ontwikkeling klaar is, zal het personeel (voorheen zwervers en junks) herplaatst moeten worden. Een soort reorganisatie. Het zou kunnen voorkomen dat het personeel dan zo gehecht is aan de arbeidsplaats, dat de vakbonden in beweging komen en een staking afkondigen.. Okee, nu sla ik door, ik geef het toe.

Ik vraag me wel af of de fiscus er al een vinger achter heeft gekregen, want zonder vaste woon en verblijfplaats is het lastig belastingheffen, heb ik begrepen.

Het is niet een erg goed bewaard geheim gebleven dat onze Poolse medemensen hier voor minder geld werken. De polen komen naar ons, met de gedachte dat zij een beter leven tegemoet gaan, maar de reden voor ons om met deze mensen te werken is er juist één van economische aard.

Speciale uitzendbureaus richten zich op de “doelgroep” en verzorgen de verblijfsplaatsen voor de polen. Het idee om zo’n uitzendbureau te starten verraadt al de achterliggende gedachte van de ondernemer. Hij wil geld verdienen aan mensen, mensen die (meer) geluk zoeken. Aan de onderkant van de markt, daar waar het minste wordt betaald voor het zwaarste werk, kunnen deze mensen als eerste terecht.

De winst in zo’n onderneming zit in het verschil in kosten die je zou maken voor een “eigen” werknemer en een Poolse werknemer. De kunst van het ondernemen wordt daarom zoveel mogelijk in de kosten snijden. Niet te veel betalen voor huisvesting, ziektekosten, verzekeringen en lonen, maar wel proberen zoveel mogelijk aan de klant te berekenen. Het zou naïef zijn om te veronderstellen dat de klanten van deze ondernemers niet weten wat ze inkopen, dus ook aan die zijde wordt het spel van de inkoop (kostenefficiënt) gespeeld.

Gelukkig leven we nu in een tijd waarin de consument zich niet alleen maar afvraagt of de kwaliteit en de prijs van een product wel oké zijn, maar ook hoe het product tot stand gekomen is. Producenten die gebruik maakten van kinderarbeid en andere vormen van uitbuiting zijn daar al achter gekomen en hebben zo goed en zo kwaad als ze kunnen maatregelen genomen om te voorkomen dat de consument ze totaal gaat negeren. Ook dat is een vorm van bewustwording van bedrijven wat ze eigenlijk produceren. Het is niet alleen het eindproduct, waar een factuur bij verstuurd kan worden, maar ook de werkgelegenheid, afval, verontreiniging en het verbruiken van grondstoffen, waar een bewuste consument op let.

Het aanbieden van erbarmelijke arbeidsomstandigheden zal om die reden zichzelf uitroeien. Niet omdat er betere regelgeving of toezicht komt, maar meer omdat de bedrijven die gebruik maken van deze diensten zichzelf een reputatie bezorgen die door de consument niet meer zal worden gepikt. Corporate governance gaat verder dan een transparante jaarrekening.

(ANP) – De toename van het broeikaseffect kan tegen een redelijke prijs worden ingedamd. Dat blijkt uit het derde rapport van het VN-klimaatpanel Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), dat vrijdag in de Thaise hoofdstad Bangkok werd gepresenteerd.

Over het klimaat en de invloed die wij als mensen daarop hebben wordt al geruime tijd gedebatteerd. Al Gore heeft nu een grote publiciteitscampagne opgezet om zijn film te promoten, waarvan de inhoud ons waarschuwt voor het smelten van de poolkappen. Het is letterlijk een warm onderwerp. Toch zijn de geleerden het niet met elkaar eens en het wachten is dan ook op het antwoord, dat aangeeft dat het allemaal wel meevalt met de uitstervende ijsberen.

Nu het IPCC dit rapport heeft gepubliceerd, waarin zelfs is uitgerekend dat de kosten per hoofd van de bevolking voor het terugdringen van de vernietigende uitstoot van Co2 slechts 300 dollar bedragen, kunnen we er niet meer omheen. We moeten allemaal aan de spaarlampen, zonnecellen op het dak, warmte/koude installaties in de grond, de auto laten staan, de computer uitzetten en wat dies meer zij. Dit schept daarbij een economische impuls en creëert nieuwe banen.

De mens is al honderden jaren zorgvuldig de natuur aan het verbruiken. Niet alleen met fossiele brandstoffen, maar met zo’n beetje alles wat ze doet. Ik zie nog de treurige ogen van die verdwaalde haas, die ruimte moest maken voor een nieuwe vinex in Amersfoort. Met 300 dollar per jaar lossen we dat niet op, dat is een afkoopsom. Ik vind het een goed initiatief om de uitstoot van Co2 te beperken, maar laten we daar nu niet zo hypocriet over doen, dat het maar €225,– kost. De wereldbevolking groeit, opkomende economieën verdubbelen jaarlijks hun energieverbruik, het autogebruik blijft toenemen en we staan steeds vaker in de file, we gaan meer elektrische apparatuur gebruiken, televisiegebruik neemt toe en noem het maar op.

Sommige mensen beweren dat het Co2 probleem vanzelf oplost omdat de fossiele brandstoffen vanzelf opraken, ze hebben een punt. Anderen grappen dat er bij stijgende temperatuur minder verwarming nodig is. Leuk grapje, maar het mist een beetje inzicht in de gevolgen van menselijk handelen.

Wat er nu aan de hand is, is veel erger. We denken, getuige de inhoud van het rapport van de IPCC, dat we het klimaat onder controle kunnen krijgen. Dat we als mensen sterker zijn dan de natuur. Dat de natuur een object is dat ondergeschikt is aan mensen en dus beheersbaar. We willen er dan ook graag over debatteren hoe dat moet en daarbij een beetje afdingen op de kosten. Het getuigt van de hoogmoed van de mensheid, die de oorzaak is van deze problemen.

Wie wil er mollen in zijn grasveldje of een mierenhoop naast zijn tent? Ratten in zijn (aangelegde) vijver en spinnen voor de ramen? Nee, dat willen we niet. Zo gaan we ook niet in de kou zitten of de auto laten staan. Een spaarlampje is minder gezellig dan een gloeilampje en die zonnecellen op het dak zijn oerlelijk. Het zijn maar een paar voorbeelden van menselijk gedrag, dat de natuur langzaam maar zeker verbruikt.

Niet dat ik nu een nieuwe milieu-activisten-roeping heb opgedaan, maar de gedachte dat we het vernietigen van onze eigen voedingsbodem, de aarde, kunnen beheersen stoelt mijns inziens op niets meer dan een wens. In het beste geval kunnen we dit proces beperken door enige terughoudendheid aan te nemen in onze drang om de wereld te domineren. Dat betekent dat we bewust moeten worden van de schadelijke neveneffecten van massamensheid en dat we die schadelijke effecten niet op dezelfde manier kunnen oplossen als waardoor ze ontstaan.

Het rapport dat is opgesteld door een zeer groot aantal ongetwijfeld enorm knappe koppen, verschaft door de uitspraak dat het mogelijk is om de verwarming van de aarde te beperken tot 2 graden, het excuus om door te gaan waar we mee bezig zijn, als we de kosten ervan accepteren. Een globaal probleem teruggebracht tot een rekensommetje. En zo eenvoudig is het nu eenmaal niet.

Mensen aan de organisatie verbinden
Als je ervan uitgaat dat het succes van een organisatie afhangt van de individuele kwaliteiten van de werknemers, wordt het belangrijk om de juiste mensen te behouden. Één vraag rijst dan direct: “Hoe kunnen we als organisatie de goede mensen aan ons verbinden bij deze toenemende zelfstandigheid?”.
Het is deze vraag waar wetenschappers zich al tijden over buigen. Taylor had het al over de juiste “selectie”. Hij ging ervan uit dat je met het opstellen van criteria de goede mensen kon selecteren. De eigenschappen die erbij pasten waren te kennen en het selectieproces was uit te voeren. In de praktijk lijkt het nu anders te zijn.
Prof.Dr. Rob Poell, hoogleraar Human Resource Development, sprak in zijn oratie over de ontwikkelingen op zijn vakgebied. Hij constateert dat HRD meer aandacht heeft voor werkplekleren. De aandacht is daarmee verschoven van training, opleiding en scholing, wat meer bij HRM past, naar coaching, mentoring, zelfstudie, leerprojecten, afstandsleren, intervisie en taakroulatie. Veel nadruk legt Poell op het belang van zelfontplooiing van werknemers.

Zinvolle beslissingen
Mensen zijn zelfstandige wezens. Zij kunnen zelf beslissingen nemen die voor hen zinvol zijn. En, zoals Watzlawick het omschreef: “Het is onmogelijk om in een zinloze situatie een zinvolle beslissing te nemen”.
Dit opent een ander perspectief. Om mensen uit eigen vrije wil zinvolle beslissingen te laten nemen, moeten zij de situatie waarin zij zich bevinden als zinvol beoordelen. Dat betekent dat zij zich verbonden moeten voelen met het organisatieconcept (wat de organisatie produceert) en het idee hebben dat hun actie verschil maakt. Er moet een redelijke kans op succesvol gedrag zijn, voordat mensen ervoor kiezen om het te proberen. In “kansloze” situaties zal geen beslissing worden genomen en blijft actie achterwege.
Hieruit blijkt dat de mens zelf beoordeelt of een situatie zinvol is of niet. Het is niet de organisatie die een zinvolle situatie kan opleggen of maken. De organisatie kan slechts een omgeving creëren waarin het mogelijk is om zinvol gedrag te kiezen en dan blijft het nog aan de mens om te beoordelen of hij dat ook echt zinvol vindt.

Gedrag rationaliseren
De huidige veelvoorkomende manier van organiseren ontneemt vaak de mensen die het moeten doen de mogelijkheden om zelfstandig invulling te geven aan zinvol gedrag. Door menselijk gedrag te rationaliseren, tot bijvoorbeeld de “Homo Economicus”, wordt stelselmatig ontkend dat er meer is wat mensen drijft. Het gevolg is dat de voorspelbaarheid van het gedrag van mensen juist afneemt, omdat deze cruciale factoren worden genegeerd. Er ontstaan voor de mens zinloze situaties, waarin geen zinvolle actie meer kan plaatsvinden. Werken wordt “gewoon” uitvoeren van opdrachten. Het paradoxale hieraan is, dat hoe beter de organisatie gerationaliseerd is, hoe zinlozer het wordt voor de mens. Hoe meer de taken en verantwoordelijkheden zijn omschreven en afgebakend, hoe sterker wordt ontkend dat de mens ook zelf professioneel met zijn werk bezig is en een specialist is op zijn vakgebied. Dit verklaart het verschil in positie van HRM en HRD. Het eerste gaat over management, dat past bij beheersen en het tweede gaat over Development, dat past bij  ontwikkelen.

Mensen vormen de organisatie
Het antwoord op de vraag hoe het komt dat mensen hun heil steeds minder kunnen vinden in organisaties lijkt zich nu af te tekenen. Organisaties ontkennen de toegevoegde waarde van individuen. Dit geeft tevens antwoord op de vraag, hoe het mogelijk is om mensen te verbinden aan de organisatie; Geef ze een kans om zelfstandig een zinvolle invulling te geven aan de werkzaamheden en ontken niet dat de uitvoerende, die dagelijks het werk doet, daar ook verstand van heeft.
Als behoud van de organisatie een strategisch doel is, dan hoort behoud van mensen daarbij. Mensen vormen de organisatie. Het thema “menscentraal” wordt daarmee een strategisch perspectief, omdat het de individuele kwaliteiten van mensen bevestigt en daardoor mensen aan de organisatie verbindt.
Dit artikel verscheen ook op: www.menscentraal.nl en www.sync.nl