Eerlijk gezegd, geen idee! Het komt ook koud om mijn dak vallen. Ik had niet zo de indruk dat het nu echt onveiliger was geworden in het verkeer. Het ontbeert mij dan ook volledig aan enig inzicht waar deze maatregelen voor nodig zijn. Met de nodige complottheorie kom ik een heel eind, maar zou het echt zo plat zijn?

Het getuigt van weinig realiteitszin mijnerzijds, maar ik ben helemaal niet bang voor ongelukken in het verkeer. Ik weet natuurlijk wel dat als het fout gaat,  het echt fout gaat, maar het houdt me niet bezig. Afgezien van de parkeerplaats bij de supermarkt rond spitstijd, waar haastige jonge vaders en moeders je voor de sokken rijden om snel een parkeerplaats te scoren, ervaar ik zelden angst voor mijn veiligheid.

Wel ben ik altijd op mijn hoede voor een bon. Ik krijg er ondanks mijn voorzichtigheid toch iedere maand één, maar daar heb ik al eens over geschreven. Nu met deze aankondiging zal ik nog voorzichtiger gaan rijden. Ik heb al een TomTom ding, dat bij iedere naderende flitspaal piept, zodat ik haaks op de rem kan gaan staan en voortaan zal ik ook bij ieder viaduct angstvallig remmen. Stel je voor dat er een veiligheidsbeschermer gewapend met een lasergun staat, dat kan me weer een extra bon opleveren en dat risico neem ik echt niet.

Ik ga voortaan met één voet op de rem en een discoremlicht over de snelweg, want dat zal mijn veiligheid bevorderen en het aantal bonnen reduceren. Dat ik daarmee schrikreacties veroorzaak en wellicht een volledig harmonica effect bij het achter mij rijdende verkeer, negeer ik maar even. Als die lui voldoende afstand houden, kunnen ze best aan de hand van mijn remlicht zien dat ik nogal zenuwachtig ben.

Wat mij wel verbaast is dat de hele gemeenschap zich druk maakt over “Fitna” en wat dat mogelijk zou kunnen betekenen en dat daarnaast een verhoging van snelheidsboetes nauwelijks aandacht verdient (van de politiek). Kennelijk is het mogelijk om dat éénvoudig door te voeren, zonder dat daar iemand zich druk over maakt. Het komt ook wel goed uit, want ik heb begrepen dat de nieuwe politie-cao nu een feit is en die extra kosten moeten toch ergens vandaan komen. De overtreder (vervuiler) betaalt, toch?

Het lijkt er sterk op dat ons blauw op straat zichzelf ondergewaardeerd voelt. Ik herinner me nog een uitzending van P&W, waarin minister Ter Horst een ongemakkelijke vergelijking maakte met Tramconducteurs. Niet dat de laatste doelgroep minder waardig zou zijn, maar ze passen klaarblijkelijk met de agenten in dezelfde loonschaal van ambtenaren. De zaal reageerde heftig. Kaartjes knippen zou niet helemaal hetzelfde zijn als boeven vangen. Zelf heb ik met beide beroepen geen ervaring, maar zo van buitenaf denk ik dat daar iets in zit.

Het lijkt ook een argument te zijn dat de agenten onderbetaald worden, maar daarbij denk ik dat ze niet alleen zijn. Ik noem voor het gemak even het zorgpersoneel en de leraren. De bonden eisen 200 euro per maand erbij en Guusje antwoordt met 3,5% en nog een rits van mooie beloften. Uitgaande van een brutoloon van 2600 euro (dat is denk ik ruim geschat), komt dat neer op ongeveer 91 euro bruto. We praten dan over een gat van 109 euro per maand voor het eerste jaar. Het tweede jaar komt er nog 3,3% bij, waardoor het gat nog slechts 1 euro per maand bedraagt. Maar, dat is voor degene die het maximum van de loonschaal heeft bereikt. Wie nog voor het instapsalaris van 1571 euro werkt komt het eerste jaar 154 euro per maand tekort en het tweede jaar nog 91 euro per maand ten opzichte van de eis van 200 euro.

Dit is natuurlijk maar koehandel in de vorm van cijfertjes, met overigens aanzienlijke verschillen. Waar het werkelijk over gaat is de ondankbaarheid voor het politiewerk. Veel dienders vinden zelf hun werk ook niet aardig meer, zeker niet als ze het prestatiecontract moeten uitvoeren en de bevolking reageert daar met dezelfde afkeur op. Het is een wisselwerking tussen diender en volk. We moeten met z’n allen betalen voor iets waar we niet om hebben gevraagd. De verhalen daarbij zijn niet voor de poes, alle mooie slogans ten spijt. “Die pet past ons allemaal”, nou, mooi niet en zeker niet voor dat geld!

Guusje staat nu voor de dankbare taak om deze mensen weer gerust te stellen en uit te leggen dat we het allemaal niet zo hebben bedoeld. Dat we wel dankbaar zijn voor veiligheid en geborgenheid. Dat we het prettig vinden als er een bolhoed een bon onder de ruitenwisser stopt, omdat we even ergens parkeren waar zo’n onnozel bordje staat. Dat we het niet erg vinden dat er geen sporenonderzoek wordt gedaan als onze bezittingen uit huis geroofd zijn en dat er geen discussie over mogelijk is omdat hij of zij ook maar gewoon zijn werk doet. (“Blik op de weg” wel eens gezien?). Er ontstaat een enorme scheiding in de betekenis die verschillende mensen aan het politiewerk geven. Het is niet meer iets waar we gezamenlijk aan werken en de vruchten van plukken, maar het is meer iets van een organisatie geworden, die we politie noemen. Deze organisatie kunnen we dan ook als organisatie behandelen en de efficiëntie modellen er op loslaten. Het is een aparte entiteit, die buiten ons zelf (en de politiek) staat, zodat we daar objectief een oordeel over kunnen hebben. De organisatie zelf gaat zich ook als zodanig gedragen en definieert intern georiënteerde doelen waarmee zij haar bestaansrecht kan duiden (S.M.A.R.T.). Hieruit ontstaan de prestatiecontracten, zodat verkeersveiligheid kan worden uitgedrukt in aantallen bekeuringen. Het paradoxale is dat er dus overtreders moeten zijn om dit bestaansrecht te waarborgen. Deze tendens is in volle gang en heeft in de huidige omstandigheden veel kans om groter te worden.

Zo ziet het eruit alsof er geen oplossing mogelijk is en dat klopt ook als waardering wordt uitgedrukt in geld en prestatie moet worden uitgedrukt in aantallen. De waardering voor politiewerk moet bij de klantengroep vandaan komen, dat is dus iedereen die wel eens een agent ziet. Zoals de ontwikkeling nu gaande is, lijkt dat een steeds groter probleem te worden. Waar is de tijd gebleven dat de politie “je beste vriend” was? Nu vinden we het met z’n allen niet zo erg dat een diender maar zo weinig verdient. Want, als je hem nodig hebt, is ie er niet, en u begrijpt het al, juist als je hem kan missen…. dan hoor je plotseling:“Wat zijn wij aan het doen?”

Nog even een stapje verder, dan denk ik aan de verzelfstandiging van de politie. Maak de korpsen eigen ondernemers en alle problemen verdwijnen als sneeuw voor de zon. Ontwikkel ook marktwerking en concurrentie. Benoem een aantal mogelijke concurrenten en help ze in het zadel. Ik weet zeker dat Peter R. de Vries staat te trappelen om mee te doen. Wie geen boeven vangt krijgt geen geld, makkelijk zat. Maar of onze veiligheid daarmee is gediend, durf ik te betwijfelen.

Hoe lang gaat het nog duren voordat we gaan inzien dat de instrumentele benadering van een dienst, zoals het behouden van veiligheid, niet werkt. Het is éénvoudigweg niet in cijfers en of geld uit te drukken, hoe graag je dat ook zou willen. Het levert dit soort onzinnige conflicten op, waarbij gesproken wordt over 80 miljoen extra of 200 euro per maand. Wat betekent dat dan? Voor ons, de samenleving en de veiligheid? Helemaal niets.

Driftig wordt er nagedacht hoe we dit soort ongeregeldheden kunnen oplossen. Cameratoezicht, pasjes en “no go” areas’s passeren de revue. Toch heeft iedereen wel het idee dat die systemen niet veel verschil zullen maken, want het is erg arbeidsintensief en per definitie onvolledig. Beter is het om te zorgen voor een gedragsverandering bij de bevolking, zodat al die systemen niet nodig zijn, maar hoe doe je dat?

Als de bevolking op straat wordt geïnterviewd met de vraag of men vindt dat er iets aan geweld en vernielingen gedaan moet worden, zal iedereen positief antwoorden. Je kan immers niet voor geweld en vernielingen zijn, toch? Dat is daardoor een vorm van suggestieve vraagstelling die geen objectief beeld oplevert van de situatie. Iemand die op basis van die gegevens concludeert dat “het volk” vraagt om een harde aanpak, zit er goed naast. Als dezelfde interviewer zou vragen of je het okee vindt als je voortaan alleen met een sticker voor goed gedrag met oudejaar de straat op mag, denken de meesten daar al heel anders over.

Het klinkt misschien gechargeerd, maar dit is wel de situatie die we met z’n allen zo in de hand werken. Het ongewenste gedrag van een aantal mensen laat zich niet zo gemakkelijk afremmen. We weten al lang dat het invoeren van cameratoezicht alleen werkt op de plaats waar de camera hangt en dat het invoeren van pasjes, die kunnen worden afgenomen bij slecht gedrag, om enorm veel handhaving vraagt.

Maar het is zo prettig spreken over mensen die het niet goed doen, al was het alleen maar om te benadrukken hoe goed we het zelf wel niet doen. Dat is één van de belangrijkste beweegredenen voor mensen om te praten over vernielingen en onheuse behandeling van hulpverleners. Ze weten dat ze er niet veel aan kunnen doen, maar beloven het wel, om aan te geven hoe goed ze het met ons voor hebben. Het gevolg is dat we met z’n allen opgezadeld worden met regels en toezicht, die steeds meer op een politiestaat gaan lijken. Ondertussen worden het geweld en de vernielingen naar waarschijnlijkheid door de verharding groter, zodat het weer vraagt om een hardere aanpak. Dat is de prijs die we betalen voor mooipraterij van mensen die denken het éénzijdig te kunnen oplossen.

Is er dan niets te doen aan geweld en vernielingen? Jawel, we zouden het niet alleen moeten laten afhangen van de overheid. Het buiten onszelf plaatsen van de verantwoordelijkheid voor goed gedrag is één van de belangrijkste oorzaken voor het wegebben van sociale controle. Waar vroeger de buurman naar buiten kwam als je iets deed wat niet door de beugel kon, wordt nu de politie gebeld. Het verschil is essentieel voor de verharding van de maatschappij die we nu kunnen waarnemen. Bijna alles is geoorloofd als de toezichthouder er om wat voor reden dan ook niet is. Die toezichthouder kunnen we ook zelf zijn, dan zijn we er tenminste altijd bij. Het scheelt een hoop ellende en kost nog weinig ook.

Het is ieder jaar hetzelfde liedje. Bestuurders vragen zich openlijk af of de oudejaarsviering niet veel te veel schade oplevert aan de openbare ruimte en wat zij daaraan kunnen doen. Deze keer begon het met de burgervader van Nijmegen, die tijdens een uitzending van BNR nieuwsradio te kennen gaf dat hij een gedragsverandering wenste, waar hij zich persoonlijk hard voor ging maken.

Nu komt de VNG met een voostel voor een gedragsprotocol voor hulpdiensten, of anders gezegd een gedragsvoorschrift voor burgers jegens hulpdiensten. Iedereen moet weten wat (vooral) niet mag, want de gemeenten zijn het zat.

Eerlijk gezegd heb ik niets tegen duidelijkheid. Laat het maar goed duidelijk zijn wat wel en niet mag, want dat voorkomt een hoop gesteggel over het grijze gebied. Maar om nu te veronderstellen dat mensen niet weten dat het vernielen van een auto, bushalte of verkeersbord niet echt aardig is, vind ik wat te ver gaan. Sterker nog, ik denk dat het zonde van de tijd en inspanning is om te gaan zitten vergaderen over de nieuwe regels die nodig zouden zijn om dat duidelijk te maken.

Bovendien is het niets nieuws dat er tijdens de oudejaarsviering een aantal zaken sneuvelen. Het nieuwe hieraan is dat er zich nu (weer) mensen druk over maken. Wat deze mensen niet begrijpen is dat het gaat om incidenten, die zich elk jaar voordoen en weliswaar geld kosten, maar in verhouding nog steeds incidenten zijn. Als je de kosten van de schade vergelijkt met de kosten van de inzet van hulpdiensten (of de hoeveelheid afgestoken vuurwerk) zie je de onbenulligheid van de discussie. Ook een zwaar argument, zoals een hulpverlener die voor rotte vis werd uitgemaakt of zelfs in het gezicht gespuwd, is erg vervelend voor de hulpverlener, maar niet te voorkomen met nieuwe regels. Er is niets mis met de bestaande regels en normen. Er zijn consequenties verbonden aan overtredingen en we kennen al een verhaalsrecht op daders.

Toegegeven: Het is niet handig om het fenomeen vernielingen volledig te negeren, want het zou wel eens uit de hand kunnen lopen. Dat gebeurt ook niet, want er zijn voldoende hulptroepen op de been en er is zelfs sprake van sociale controle. Als de balans in dat systeem uit evenwicht is (en dat is aan het volk door middel van bestuurders te bepalen), kan er gezocht worden naar meer en of ander optreden. Maar de context waarin die hulptroepen moeten functioneren, owel de hele maatschappij, is niet te veranderen met een protocol.